مطلوبيت يا توانايي پرداخت؟ نظريه مالياتي مدرسي به‌مثابه سنتزي تحليلي و رهيافت هايي براي اقتصاد اسلامي

تاكنون تفاسير متفاوتي از نظريه مالياتي مدرسي شده است كه برخي از آن‌ها بر اتخاذ رويكرد مطلوبيت و برخي ديگر بر اتخاذ رويكرد توانايي پرداخت توسط متفكرين مدرسي تأكيد دارد. بااين‌وجود به نظر مي‌رسد كه هيچ‌يك از اين تفاسير نتوانسته‌اند نظريه مالياتي مدرسي را در يك ارزيابي جامع و با بررسي تمامي زواياي نظريه، موردتوجه قرار دهند. بر اين اساس اين مطالعه در تلاش است تا با استفاده از روش كتابخانه اي- تحليلي و با رويكردي پديدارشناسانه به ارزيابي مجدد نظريه مالياتي مدرسي و ارائه تفسيري جديد از اين نظريه پرداخته و رويكرد سومي را در كنار دكترين‌هاي رايج مالياتي معرفي نمايد. نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد كه ريشه اصلي در تعارض تفاسير موجود پيرامون نظريه مالياتي مدرسي به فهم واحد تحليل جامعه در تحليل مدرسي از مقوله ماليات‌ها بازمي‌گردد. بر اين اساس مي‌توان نظريه مالياتي مدرسي را سنتزي تحليلي ميان رويكردهاي كلاسيك ماليات ستاني ارزيابي نمود. از منظر ايشان ماليات در يك نگرش منفعت‌گرايانه قراردادي ضمني ميان جامعه و حكومت است و تا زماني كه حكومت‌ها در راستاي منافع عمومي تلاش نمايند، جامعه نيز مكلف به تأمين مالي حكومت خواهد بود. اما سهم هر يك از اعضاي جامعه از اين پرداخت عمومي يكسان نيست. توانايي پرداخت سهم هر يك از افراد جامعه را مشخص مي‌كند. در نهايت نيز، ضرورت بكارگيري مقاصدالشريعه همچون رويكرد غايتنگري مدرسي در موضوع شناسي پديده هاي جديد و همچنين تاكيد بر تفكيك واحد تحليل فرد و جامعه در تحليل پديده هاي اقتصادي از جمله رهيافت هاي اين پژوهش براي اقتصاد اسلامي است.