بررسي نقش و اثرات نظريه طراحي بازار در حكمراني اقتصادي با رويكرد اسلامي

در اين نوشتار به‌دنبال بررسي دلالت‌هاي نظريه طراحي بازار در حكمراني اقتصادي با رويكرد اسلامي هستيم. براساس نظريه طراحي بازار، هر بازاري نيازمند قاعدهمندي و تنظيم‌گري است. اهرم‌هاي تأثيرگذار در بازار اعم از اهرم‌هاي قيمت‌گذاري، محدوديت‌ساز، انگيزه‌بخش، ضخامت‌آور، رفع تزاحم و تسويه‌كننده است. در رويكرد اسلامي مبتني‌بر نظريۀ شهيدصدر، تعيين و تنظيم چارچوبها و قواعد اقتصادي بر عهده علم فقه است. لذا قواعد بازار فقهي در نسبت با قواعد بازارهاي متعارف و هترودوكس داراي نسبت‌هاي اعم و اخص من وجه است. بر اين اساس منطق طراحي بازار در نگرش اسلامي همان منطق فقهي است كه به‌دنبال تخصيص و توزيع عادلانه، منصفانه و مشروع مواهب به عموم مردم و جامعه است. بنابراين مواهب، اعم از كالاها و خدماتي كه موضوع حكمراني هستند، طبق چارچوبي هدفمند و دقيق با مقصود مشخص، در نسبت با معوض‌هاي معين پيوند مي‌خورند و سازوكار تسويه مناسب در محيط بازار متناسب با قواعد اسلامي را شكل مي‌دهند. در پژوهش حاضر، با استفاده از روش تحليلي‌توصيفي و گردآوري كتابخانهاي، به اين يافته رسيديم كه حكمراني اقتصادي مبتني بر قواعد اسلامي در هر يك از بخش‌هاي چهارگانه دولتي، عمومي، تعاوني و خصوصي، منوط به ايجاد انگيزه، افزايش ضخامت، رفع ازدحام و وجود ايمني در منطق مبادلات فقهي است. براي جورسازي و پيوند بخشهاي مختلف اقتصادي و افزايش هماهنگي و انسجام و افزايش ضخامت بازار و كاهش ازدحام، لازم است تعاملات براساس رفتار منصفانه، انحصارزدا و احتكارزدا و نيز پايبندي به احكام اسلامي صورت پذيرد.