حسين العطاس در باب دانش استعماري و دانش مستقل

دورۀ اصلي تفكر العطاس را دوران استعمار، به‌ويژه مالاياي بريتانيا و هند شرقي هلند تشكيل مي‌دهد. او به‌عنوان يك دانشجو در دانشگاه آمستردام در دهۀ 1950 ميلادي، اولين مقالۀ خود را دربارۀ مسئله استعمار نوشت و مسائل ايجادشده توسط استعمار را به سه دسته تقسيم كرد. دستۀ سوم كه در اين مقاله به آن پرداخته خواهد شد، مشكلات غيرمادي، يعني جامعه‌شناسانه، روانشناختي و مسائل اخلاقي خلقشده توسط استعمار است كه به نظر العطاس بيشتر صدمات استعمار از همين دسته به جوامع تحت استعمار رسيده و همين حوزه است كه مانع رسيدن به راه‌حل براي بسياري از مسائل اجتماعي شده است. در همين دوره بود كه العطاس نقش بسيار مهمي براي نخبگان در توسعه قائل شد. به عقيدۀ او نخبگان حاكم كه تربيتشدۀ دوران استعمار هستند داراي كمبود يك نظام فكري يكپارچه بودند و نتوانستند سنتزي ميان ميراث فرهنگي خود و تفكر غربي پيدا كنند. اين مقاله نگرش و رويكرد استعمارزدايانۀ العطاس را از منظر نظري، روش‌شناسي و بسترهاي موجود شرح مي‌دهد.