سيد حسين العطاس: اسلام پيش‌رو و سنت علوم اجتماعي مستقل و خلاق

در اين مقاله نخست تصوير العطاس از وضع موجود جوامع آسيايي و اسلامي كه در ميانۀ «ذهن بسته» و پديدۀ «تروريسم» قرار گرفته‏اند، ترسيم مي‏شود. سپس، ديدگاه وي درمورد وضع علوم اجتماعي در اين كشورها و قرار گرفتن آن‌ها در ميان دو لبۀ قيچي «ذهن اسير» و «امپرياليسم فكري» مورد بحث و گفت‌وگو قرار مي‏گيرد. در ادامه، مفهوم سنت علوم اجتماعي مستقل و خلاق كه وي در برابر بومي‏سازي يا اسلامي‏سازي علوم مطرح مي‏كند، معرفي مي‏شود و نحوۀ مواجهۀ العطاس با سوسياليسم و نظريۀ وبر درمورد اخلاق اقتصادي اسلام و توسعۀ سرمايه‏داري در جنوب شرق آسيا به‌عنوان نمونه‏هايي از مواجهۀ خلاقانه با انديشمندان غربي و تلاش براي ايجاد سنت مستقل علوم اجتماعي مرور مي‏شود. در پايان، برنامۀ پژوهشي العطاس براي ايجاد سنت علوم اجتماعي مستقل مورد نقد قرار مي‏گيرد، از اين جهت كه در اين برنامه به ريشه‏هاي معرفتي شكل‏گيري علوم اجتماعي مدرن در غرب و منطق معرفتي لازم براي شكل‏گيري يك سنت مستقل علوم اجتماعي در كشورهاي غيرغربي توجه كافي صورت نگرفته است.