مقايسه‌ تأثيرات تمرين مقاومتي با بار متغير و بار ثابت بر هورمون‌هاي تستوسترون، كورتيزول و رشد بزاقي در مردان تمرين‌كرده

زمينه و هدف: تمرين مقاومتي با بار متغير نوعي شيوۀ تمريني است كه با استفاده از مقاومت اضافي خارجي مانند زنجير و نوارهاي الاستيكي، به بهبود قدرت و عملكرد عضلاني كمك مي‌كند. مقايسه‌ اثر تمرينات مقاومتي با بار ثابت در برابر بار متغير بر پاسخ‌هاي هورموني كمتر بررسي شده است. ازاين‌رو در اين پژوهش تأثيرات حاد و مزمن تمرين مقاومتي با بار متغير در مقابل تمرين مقاومتي با بار ثابت بر پاسخ هورمون‌هاي تستوسترون، رشد و كورتيزول در مردان تمرين‌كرده بررسي شده است.مواد و روش‌ها: 30 مرد جوان داراي تجربه‌ تمرين مقاومتي براي اين تحقيق انتخاب شدند و به‌طور تصادفي در يكي از سه گروه، تمرين مقاومتي با بار متغير، تمرين مقاومتي با بار ثابت و گروه كنترل قرار گرفتند. آزمودني‌هاي هر دو گروه تمريني، تمرين را با شدت 65 تا 85 درصد 1RM در سه نوبت و به مدت ده هفته (سه جلسه در هفته) انجام دادند. برنامه‌ تمريني اغلب شامل انجام حركات اصلي بالاتنه و پايين‌تنه و استراحت بين نوبت‌ها و حركات به‌ترتيب يك و دو تا سه دقيقه بود. افزون‌بر اين، گروه تمرين مقاومتي با بار متغير از زنجير 7.5 كيلوگرمي به‌عنوان بار مقاومت متغير استفاده كردند. نمونه‌هاي بزاق براي سنجش غلظت هورمون‌هاي تستوسترون، كورتيزول و رشد در پيش و پس از اولين جلسه (پاسخ حاد) و آخرين جلسه (پاسخ مزمن) جمع‌آوري و سپس به روش الايزا اندازه‌گيري شد. از روش آماري تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بنفروني براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها استفاده شد و سطح معناداري نيز 0.05≥P در نظر گرفته شد.نتايج: نتايج حاكي از آن بود كه در مورد اثر حاد، تنها تغييرات تستوسترون معنادار بود (0.003=P)، به‌طوري‌كه افزايش معناداري در تستوسترون بزاقي در تمرين مقاومتي با بار متغير در مقايسه با گروه تمرين مقاومتي با بار ثابت (0.001=P) و گروه كنترل (0.003=P) مشاهده شد. ولي در سطح كورتيزول (0.64=P)، هورمون رشد (0.52=P) و نسبت تستوسترون به كورتيزول (0.49=P) تغيير معناداري مشاهده نشد. در مورد پاسخ سازگاري نيز بين گروه‌ها اختلاف معناداري در تستوسترون بزاقي (0.377=P)، كورتيزول (0.570=P)، هورمون رشد (0.200=P) و نسبت تستوسترون به كورتيزول (0.91=P) مشاهده نشد.نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه يك جلسه تمرين مقاومتي با بار متغير نسبت به بار ثابت موجب افزايش هورمون تستوسترون بلافاصله پس از تمرين مي‌شود، ولي ده هفته تمرين مقاومتي با بار ثابت و متغير تأثيري بر مقادير هورمون‌هاي تستوسترون، كورتيزول و رشد ندارد. به‌نظر مي‌رسد چنانچه تمرينات مقاومتي با بار متغير با حجم يا شدت بالاتر انجام گيرند، پاسخ‌هاي هورموني بيشتري در پاسخ به تمرين اتفاق بيفتد و در نتيجه اثربخشي اين تمرينات بيشتر شود.