متدولوژي تركيبي در پژوهش‌هاي «ميان‌رشته‌اي طب و دين» به همراه تجربه موردي سلامت دهان و دندان

در جهان اسلام، با اين پيش‌فرض كه ميان دين اسلام و علم، ارتباط وجود دارد و هركدام مي‌توانند به همديگر كمك كنند، مطالعات ميان‌رشته‌اي علم و دين رو به رشد است. امروزه تحقيقات زيادي در اين زمينه (و من جمله مطالعات طب و دين) صورت مي‌گيرد. اما به دليل جوان بودن اين‌گونه تحقيقات، مسأله‌اي مهم، عدم ارائه‌ متد صحيح در اين مطالعات است. درواقع، باتوجه به اينكه روش تحقيق در علم، متفاوت از روش تحقيق در دين است، سؤال اينجاست كه آيا اين دو عرصه، مي‌توانند باهمديگر تحقيقات مشترك ميان رشته‌اي داشته باشند؟ و اگر امكان اين دسته از مطالعات وجود دارد، اين مطالعات چگونه است؟ مقاله‌ پيش‌رو، تلاش مي‌كند با ممكن دانستن چنين مطالعاتي، روشي با نام «روش تركيبي مطالعات ميان‌رشته‌اي طب و دين» ارائه دهد كه در قسمت مطالعات ديني از روش اسنادي، روش ميداني و روش پيمايشي استفاده مي‌شود و اين روش‌ها با روش‌هاي مختلف تجربي مانند معاينات، ميكروب شناسي، باكتري شناسي و ... تركيب مي‎شود. البته ممكن است، بسته به مورد، در مواردي برخي از اين روش‌ها كاربرد نداشته باشد و در مواردي برخي از روش‌ها دو يا چند مرتبه استفاده شود. دراين زمينه، در گفتار اول، مباني نظري تحقيق را مورد بحث قرار مي‌دهيم كه در آن امكان و وقوع «علم ديني»‌ را بحث مي‌كنيم. پس از آن اصطلاح « علم طب اسلامي» را بررسي كرده و بيان مي‌كنيم چنين اصطلاحي از ديدگاه نگارندگان ‌وجود خارجي ندارد. سپس به جايگاه آموزه‌هاي بهداشتي اسلامي مي‌پردازيم و برخي از آموزه‌هاي بهداشتي اسلامي را برمي‌شمريم. در گفتار دوم متودولوژي مطالعات ميان‌رشته‌اي طب و دين را بيان كرده، روش‌هاي كاربردي در پژوهش‌هاي ديني و نيز پژوهش‎هاي پزشكي را برشمرده و به چگونگي تركيب آن مي‌پردازيم. در پايان، تجربه‌اي موردي در مطالعه‌ي ميان‌رشته‌اي طب و دين را كه خود پژوهشگران داشته اند، طرح كرده و چگونگي تركيب آن را بيان مي‌كنيد. اين پژوهش كاربردي، با روش اسنادي و با مراجعه به كتابخانه، سايت‌هاي معتبر و نرم‎افزارهاي مرتبط انجام مي‌شود.