مطالعه تطبيقي خوانش جامعيت قرآن كريم از منظر آيت‌الله جوادي آملي و آلوسي

جامعيت قرآن از مباني مهم صدوري تفسير قرآن است كه هر كدام از مفسران شيعي و سني با استناد به ادله‌اي در هر يك از حوزه‌هاي جامعيت به يكي از ديدگاه‌ها، تمايل پيدا كرده‌اند. ورود تفصيلي و جدي آلوسي و آيت‌الله جوادي در اين بحث موجب سؤال در اخذ موضع‌گيري آن‌ها نسبت به قلمرو جامعيت قرآن شده است. ازاين‌رو نوشتار حاضر به روش نقلي و تطبيقي با رويكرد انتقادي درصدد پرداختن به اين مسئله است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد هر دو جامعيت مقايسه‌اي را پذيرفتند، اما در جامعيت ذاتي اختلاف دارند. آلوسي به‌خاطر شبهاتش در حوزه جامعيت ذاتي نتوانسته يكي از ديدگاه‌هاي موجود را اخذ كند، اما آيت‌الله جوادي ديدگاه حداكثري را با دو شرط شمول رهنمون‌هاي بطني و تأويلي قرآن و تبيين آن‌ها توسط معصومين؟عهم؟، مي‌پذيرد. اصل ديدگاه قابل اثبات است و دلايل ديگري در تأييد آن مي‌توان اقامه كرد، ولي در پاره‌اي از ادله ضعف وجود دارد.