بررسي روش دستور آموزشي در كتاب‌هاي دستور زبان فارسي

بررسي كتاب‌هاي دستور زبان فارسي و بازنمايي شيوه‌هاي بيان و آموزش آن‌ها در تطبيق با نظريه‌هاي جديد آموزشي مي‌تواند راه گشاي دستورنويسي و آموزش علمي آن باشد. هدف از پژوهش حاضر، بررسي كتاب‌هاي دستور زبان فارسي با معيارهاي روش دستور آموزشي بوده است. در اين پژوهش گردآوري‌ داده‌ها به‌صورت كتاب‌خانه‌اي بود كه با بررسي 9 كتاب دستور زبان فارسي انجام شد. بررسي داده‌ها به‌صورت توصيفي تحليلي و با طراحي بازبينه‌هايي بر اساس رويكرد زبان‌شناسي كاربردي و دستور آموزشي صورت گرفت. با توجه به گسترده بودن حوزة دستور زبان فارسي، پيكرة داده‌ها بر اساس سه پيش‌شرط: معتبر بودن، جامع بودن و معاصر بودن برگزيده شد. براي اجرا و تطبيق رويكردها و روش‌هاي بنيادين، بازبينه‌هايي طراحي شد تا همة كتاب‌ها در چارچوبي منظم سنجيده شوند. بر اين اساس ويژگي‌هاي هر يك از نظريه‌هاي اساس استخراج شد و به‌صورت شاخص‌‌ شماره‌گذاري شد تا يافته‌ها روبه‌روي آن‌ها درج شود. بنابر يافته‌هاي پژوهش حاضر: كتاب‌هاي دستور زبان فارسي مطابق با دستور توصيفي ساختگرا يا صورتگرا و به روش قياسي نوشته‌ شده‌اند. در هيچ‌يك از آن‌ها شاخص‌هاي دستورآموزشي مانند بافت ‌محوري، در نظر گرفتن فرم و معنا و كاركرد، مفهوم ‌محوري، تكليف محوري، توليد محوري، توجه به گونه‌هاي گفتاري، معيار آموزش نبوده است. در اين پيكره تأكيد بر دانش زباني است؛ نه توانش ارتباطي. طبق اين بررسي، دستور زبان فارسي بر اساس پيكره‌اي از داده‌هاي زباني نوشته نشده‌ است. نتايجِ پژوهش حاضر مي‌تواند براي دستورنويسان، مدرسان و پژوهندگان دستور زبان فارسي و نيز حوزة آموزش زبان فارسي به غير فارسي‌زبانان مفيد باشد.