نگرشي بر ديدگاه هاي اخلاق محيط زيستي در تئوري هاي اخلاقي و تبيين اصول آن در معماري و شهرسازي ايران

زمينه: امروزه بحران هاي محيط زيستي به تبع تسلط افسار گسيخته انسان بر طبيعت و بهره برداري بي حد و حصر از آن؛ به عنوان يكي از دغدغه آميزترين موضوعات در جهان است. صاحبان انديشه راه حل كليدي براي رفع اين بحران را در سايه رجوع به تئوري هاي اخلاقي به ويژه اخلاق محيط زيستي مي دانند. اگر چه راه حل هاي فن سالارانه در دهه هاي اخير نيز به كمك اين مساله آمده است. هدف مطالعه حاضر ضمن بررسي جايگاه ديدگاه هاي مختلف اخلاق محيط زيستي در نظريه هاي اخلاقي به شناسايي ارزش هاي حاكم بر معماري و شهرسازي ايران در گذشته و نيز دوران معاصر در نحوه رفتار با محيط زيست و طبيعت مي پردازد. اين مطالعه با استفاده از روش تحليلي- توصيفي و با تكيه بر جمع آوري اطلاعات از طريق مطالعات كتابخانه اي، اسنادي و مرور ادبيات انجام و معماري و شهرسازي گذشته و معاصر براساس مولفه هاي ديدگاه هاي مختلف اخلاق محيط زيستي انسان محور و زيست بوم محور برگرفته از مباني نظري مورد بررسي و قياس واقع شده است. نتيجه گيري: بررسي ها و مرور مباني و مولفه هاي موثر نشان مي دهد ويژگي هاي معماري و شهرسازي گذشته علاوه بر پاسخ گويي به معيارهاي مادي همچون انرژي، منابع طبيعي، بهره وري مناسب و ...، موجب تقويت ارزش هاي اخلاق محيط زيستي گرديده و بر ديدگاه هاي اخلاق زيست بوم محور منطبق بوده است. از سوي ديگر بررسي وضعيت حاكم بر معماري و شهرسازي معاصر كه محصول ورود تفكر ناقص مدرنيته به ايران است و قياس آن با ارزش هاي محيط زيستي رايج در گذشته نشان مي دهد اگر چه حركت هايي به سمت بهره گيري از فناوري هاي نوين كه عمدتا انسا ن محور است جهت حفاظت از محيط زيست آغاز شده با اين وجود رويكردهاي مرتبط با اخلاق محيط زيستي زيست بوم محور بسيار كم رنگ و ناچيز است.