التزام به اصول اخلاقي و ارزشي در تصانيف ابتهاج ، نواب صفا و بيژن ترقي

زمينه: ترانه‌سرايي يا تصنيف‌سازي حلقه اتصال هنر موسيقي با ادبيات و شعر است و ترانه سرايان پيوندگاه و زبان بيان اصوات موسيقي هستند. در اين پژوهش كه به شيوه‌ي تحليلي وصفي و بر پايه سنجش و نتيجه‌گيري ميان تصنيفات سه ترانه سراي مشهور (اسماعيل نواب صفا، بيژن ترقي و هوشنگ ابتهاج) صورت پذيرفت؛ هدف، شناخت و بررسي رسالت شاعرانه و تعهد و التزام به اصول‌اخلاقي و ارزش‌هاي انساني در عناصر شعري همچون انديشه، زبان و موسيقي، تخيل و عاطفه در تصانيف و ترانه‌هاي اين شاعران ترانه سرا بود. نتيجه گيري: مقصود از ترانه در اين پژوهش؛ متن و كلام ادبي و مخيل است كه بر ملودي‌هاي آهنگسازان نوشته مي‌شود و ترانه در مفهوم تخصصي انواع ادبي منظور نيست. در اين بررسي تفاوت‌هاي انديشگاني ميان ترانه‌هاي ابتهاج با نواب صفا و ترقي در حوزه تفكر ديده شد. نواب صفا و ترقي و پس از آنها، ابتهاج نوعي ترانه/ درام يا داستان‌وارگي در ترانه سرا اي را متداول كرده بودند كه در فضايي طبيعت گرايانه و به شيوه‌ي سمبليسم اجتماعي نزديك بود. درونمايه‌هاي ترانه‌هاي نواب صفا و ترقي؛ عشق و معشوق و عناصر طبيعي چون آتش و كاروان، صياد و قفس؛ اشك و تنهايي و... اما درون‌مايه‌هاي ترانه‌هاي ابتهاج را انقلاب، پيروزي، گلوله، خون، شهيد و عشق تشكيل مي‌داد. هدف آنها آرامش‌بخشي به مردم، ضمن نگاه‌داشتن و تكيه بر ارزش‌هاي سنتي جامعه‌ي آييني ايران، رعايت آداب‌اخلاقي چون مردم‌داري و دلجويي و ... در اسلوبي رسالت‌مند و متعهد در آن اوضاع ناآرام بوده است.