تعيين بهترين غلظت سيانوباكتري جهت بهبود حاصلخيزي خاك در مرتع (مطالعه موردي : حوزه آبخيز جمع آبرود)

سابقه و هدف: خاك به‌عنوان يكي از اجزاي مهم و اصلي اكوسيستم به‌منظور توليد و رشد در عرصه هاي مرتعي از اهميت به سزايي برخوردار است. يكي از ميكرواورگانيسم هاي زنده در خاك سيانوباكتري ها هستند كه به عنوان نوعي پوسته زيستي در مراتع، نقش مهمي در افزايش حاصل‌خيزي خاك ايفا مي كنند. آن ها به دليل تثبيت ازت و كربن تاثير به‌سزايي در بهبود باروري خاك دارند. در اين تحقيق اثرگذاري غلظت هاي مختلف سيانوباكتري به عنوان يكي از پوسته هاي زيستي خاك و نهايتا تعيين بهترين غلظت در جهت بهينه شدن حاصل‌خيزي خاك در مرتع گلگنگك واقع در حوزه آبخيز جمع آبرود بررسي شده است. در سال هاي اخير استفاده از سيانو باكتري ها در مناطق خشك و بياباني به منظور تثبيت ازت مورد توجه قرار گرفته است ولي در مورد استفاده از غلظت هاي مختلف و تعيين بهترين غلظت در مراتع تحقيق خاصي انجام نشده است، لذا پژوهش حاضر با هدف ارزيابي اثر تلقيح مستقيم سيانوباكتري با روش اسپري كردن به خاك و بررسي تاثير آن بر فاكتورهاي حاصلخيزكننده خاك و نهايتا تعيين بهترين غلظت از سيانوباكتري جهت اقدامات اصلاحي در مرتع انجام شده است. مواد و روش ها: مرتع مورد مطالعه با نام محلي گلگنگك است كه در يكي از مراتع نيمه استپي در حوزه آبخيز جمع آبرود قرار دارد، اين حوزه يكي از زيرحوزه ها در حوزه آبخيز بزرگ حبله رود مي باشد. دراين تحقيق ابتدا با نمونه برداري از افق سطحي خاك، واقع در عمق (20- 0cm) سيانوباكتري هاي منطقه جمع آوري و در شرايط آزمايشگاه خالص سازي شدند. اين خالص سازي تا حد جنس ادامه يافت و نهايتا 3 جنس غالب از سيانوباكتري منطقه شناسايي گرديدند كه به‌ترتيب الويت عبارتند از: Osillatoria، Phormidium، Nostoc . در مرحله بعد سه غلظت مختلف از سيانوباكتري شامل 12^10 ، 10^10 و 8^10  عدد سلول سيانوباكتري در يك ليتر سوسپانسيون BBM (Bold Basal Medium) تهيه شده و به‌طور مستقيم در عرصه در فصل بهار پاشش گرديد. در فواصل زماني 15، 30، 45 و 180 روز پس از پاشش مجددا از خاك نمونه برداري گرديد و فاكتورهاي حاصل‌خيزي كه شامل (نيتروژن، پتاسيم، كربن آلي و pH) بررسي گرديد. به اين صورت كه پس از تهيه عصاره خاك،  واكنش خاك با استفاده از دستگاه pH متر، كربن آلي با روش تيتر كردن، نيتروژن با روش كلدال، پتاسيم با استفاده از استات آمونيوم و شيك كردن اندازه گيري گرديد. نتايج: نتايج نشان داد ارتباط معني داري (0.05 p) بين كرت شاهد و كرت هاي تلقيح وجود دارد. نيتروژن، پتاسيم و كربن آلي به‌ترتيب افزايشي حدود 21.3، 51.3 و 51.3 درصد را در انتهاي دوره آزمايش نشان دادند و pH به ميزان 0.4 كاهش را دارا بود. از آنجا كه سيانوباكتري ها باعث تثبيت نيتروژن در خاك مي شوند، بنابراين در حاصل‌خيزي خاك تاثير به‌سزايي دارند. نتيجه گيري: با بررسي غلظت هاي مختلف سيانوباكتري در زمان هاي مختلف مشخص شد كه با پاشش سيانوباكتري در مرتع مزبور فاكتورهاي حاصل‌خيزي خاك از جمله نيتروژن، پتاسيم و كربن آلي افزايش يافت و نهايتا غلظت 8^10 ليتر به عنوان بهترين غلظت جهت بهبود وضعيت خاك از لحاظ حاصل‌خيزي تعيين گرديد. به‌طور كلي نتايج اين تحقيق مي تواند به عنوان اولين قدم در بررسي امكان استفاده از روش هاي زيست محيطي موثر و سريع جهت كمك به بهبود وضعيت حاصل‌خيزي خاك در  مراتع مختلف به ويژه مراتع تخريب يافته محسوب و مورد توجه قرار گيرد. البته نبايد فراموش كرد كه با توجه به نتايج اين تحقيق هر چند پوسته هاي زيستي اعم از خزه، سيانوباكتري، جلبك و گلسنگ مي توانند باعث بهبود حاصل‌خيزي خاك شود، ولي تعيين غلظت بهينه در هر مرتع جهت اقدامات اصلاحي بسيار مهم بوده و بايستي نسبت دوزهاي مورد استفاده در هر شرايط به صورت كاملا علمي و دقيق تعيين و مورد توجه قرار گيرد.