بررسي تحول رابطه دولت و اقوام در ايران؛ از منازعه تا همكاري (1397-1357)

هدف اين مقاله بررسي سهم اشكال منازعه، رقابت و همكاري‌‌ در رابطه دولت و اقوام در دوران جمهوري اسلامي و تحول روابط دولت و اقوام در فاصله زماني سال‌‌هاي 1357 تا 1397 است. سؤال اصلي پژوهش معطوف به شناخت تحولات روابط دولت و اقوام در جمهوري اسلامي ايران در سال‌هاي 1357 تا 1397 است. به نظر مي‌رسد در سال‌هاي دهه نخست جمهوري اسلامي آميزه‌اي از اشكال منازعه، رقابت و همكاري در رابطه دولت و اقوام حاكم بود؛ اما به‌تدريج در دهه‌هاي بعد و تا سال 1397 تحت‌تأثير ساختار فرصت سياسي موجود در نظام سياسي، الگوي رقابت و همكاري تقويت شد. در ايران سنتي، ذيل ساخت قدرت پراكنده و غيرايدئولوژيك ملوك‌الطوايفي، رابطه دولت و اقوام بيشتر مبتني‌بر همكاري و در دوره پهلوي، ذيل ساخت قدرت متمركز و ايدئولوژيك دولت مطلقه مدرن، رابطه دولت و اقوام بيشتر مبتني‌بر منازعه بوده است؛ اما در دوره جمهوري اسلامي، با گذر از ساخت قدرت بي‌ثبات سال‌‌هاي اوليه به ساخت قدرت مبتني‌بر قانون اساسي و برقراري ثبات امنيتي و رويكردهاي توسعه‌‌اي و طرح مباحث عدالت و مشاركت عمومي، رابطه دولت و اقوام به طيفي از منازعه، رقابت و همكاري تحول‌ يافته است. در مقاله حاضر، با كاربست نظريه ساختار فرصت سياسي و در پرتو تحليل سياست هويتي حاصل از ساخت قدرت دولت‌، به جنبه‌‌هاي متنوع‌‌تر در رابطه دولت و اقوام در ايران در فاصله سال‌هاي 1357 تا 1397 پرداخته ‌شده است. روش پژوهش، كيفي از نوع تبييني، تاريخي است.