مروري بر كاربرد مواد ترموكروميك در تهيه منسوجات هوشمند

مواد تغيير رنگ‌‌دهنده حساس به دما، كه به آن‌ها مواد ترموكروميك گفته مي‌شود، به طور برگشت‌‌پذير، رنگ كالا را تحت تاثير محرك‌ خارجي يعني دما تغيير مي‌‌دهند. اين مواد به واسطه تغيير رنگ در يك محدوده دمايي خاص براي تهيه منسوجات هوشمند مورد استفاده قرار مي‌گيرند. انواع مختلفي از مواد ترموكروميك در دسترس هستند كه مي‌‌توان آن‌‌ها را به دو دسته مستقيم و غيرمستقيم طبقه بندي كرد. سازوكار تغيير رنگ سامانه‌هاي ترموكروميك مستقيم بازآرايي مولكولي، تغيير در ساختار بلوري و استريوايزومري است در حالي كه سازوكار تغيير رنگ در سامانه‌‌هاي غيرمستقيم پديده‌‌هاي هالوكروميسم يا آيونوكروميسم مي‌‌باشند. مواد ترموكروميك با افزايش و كاهش دما به طور مكرر و برگشت‎پذير تغيير رنگ مي‌دهند و مي‌توانند از حالت رنگي به بي‌رنگي و يا برعكس و يا از يك رنگ به رنگ ديگر تغيير كنند. اين مواد را مي‌توان با مواد رنگزاي معمولي تركيب كرد و رنگ‎هاي جديدتري به دست ‌آورد. مواد رنگزاي ترموكروميك به دليل حساسيت بالاي محيطي و خاصيت واكنش‌پذيري كم، نمي‌توانند بطور مستقيم بر روي منسوجات استفاده شوند. معمولا اجزاي سازنده آن‌ها به روش‌هاي مختلف ميكروكپسول‌سازي پايدار مي‎شوند. مواد ترموكروميك از طريق رنگرزي يا چاپ براي توليد منسوجات هوشمند بكار برده مي‌‌شوند. اين منسوجات در زمينه‌هاي مختلفي مانند نمايشگرهاي پوشيدني، حسگرها، مواد استتاري، مواد ضد جعل و صنايع نظامي استفاده مي‌شوند. منسوجات چاپ شده با ميكروكپسول‌هاي ترموكروميك در برابر شستشو از خواص ثباتي مناسبي برخوردارند، اما نسبت به نور، حلال‌ها و دماهاي بالا بسيار حساس هستند و تخريب مي‌‌شوند.