تحليل سبك ‌شناسانۀ نثر روزنامه هاي دورۀ قاجار

اگرچه نقش مطبوعات، بيشتر از منظر اجتماعي، سياسي و فرهنگي بررسي‌پذير است، اين نكته را نمي‌توان ناديده گرفت كه پيدايش و گسترش مطبوعات، تأثيرات فراواني بر زبان ما داشته، به‌ويژه تأثيرپذيري نثر فارسي از مطبوعات، انكارناپذير است. مطبوعات در تاريخ معاصر كشور ما جايگاه برجسته‌اي دارد؛ به‌طوري‌كه مطالعۀ تحوّلات مربوط به تاريخ معاصر كشورمان بدون در نظر گرفتن نقش مطبوعات، ناقص خواهد بود. تحليل سبك‌شناسانۀ نثر بيست روزنامه از سال‌هاي آغازين روزنامه‌نگاري تا پايان دورۀ قاجار، موضوع اصلي اين پژوهش است. سعي شده است ويژگي‌هاي سبكي اين روزنامه‌ها در پنج لايۀ آوايي، واژگاني، نحوي، بلاغي و ايدئولوژيك، در ارتباط باهم بررسي شود. براي اين كار، از هر روزنامه، پنجاه‌درصد متن از يك شماره را انتخاب كرديم. در اين پژوهش، از روش تحقيق استنادي استفاده شده است. براي پاسخ‌گويي به سؤال‌هاي مدّنظر و اطّلاعات لازم، به محتواي منابع و مآخذ مرتبط با موضوع تحقيق، در قالب كتاب‌ها، مقاله‌ها و پايان‌نامه مراجعه كرديم. نتايج نشان مي‌دهد در لايۀ آوايي، برخي متغيّرهاي تاريخي مشهود است. همچنين موسيقي و آهنگ ناشي از سجع و جناس و واج‌آرايي (تكرار يك واج) تا حدودي بر زيبايي متن افزوده است. در لايۀ واژگاني، رمزگان سياسي و شريعت و تعابير عربي و بيگانه، از بسامد زيادي برخوردار است. از مشخّصه‎‌هاي لايۀ نحوي مي‌توان به كوتاه‌نويسي بيشتر جملات و همچنين كاربرد سبك هم‌پايه اشاره كرد. همچنين درصد زيادي از لايۀ نحوي، به حذف افعال بي‌قرينه مربوط است. در لايۀ ايدئولوژيك، تأثيرگذاري سبك‌شناسي لايه‌اي، لايۀ واژگاني و نحوي به‌خوبي مشهود است. ضمناً به مقايسۀ ويژگي‌هاي سبكي روزنامه‌هاي اين دوره با نثر گونۀ ادبي همان دوره پرداخته شده است.