تدوين برنامه تعامل مثبت والد-كودك مبتني بر تجارب زيسته والدين كودكان داراي اختلال نارسايي‌توجه-بيش‌فعالي

هدف: تعامل والد - كودك و عواملي كه به بهبود و ارتقاي اين تعامل منجر مي‌شود، از زمينه‌هاي مهم و مورد‌علاقه پژوهشگران است. پژوهش حاضر به‌منظور تدوين برنامه آموزشي تعامل مثبت والد - كودك، مبتني بر تجارب زيسته والدين كودكان داراي اختلال نارسايي توجه - بيش‌فعالي انجام شد. روش: اين پژوهش از نوع كيفي است كه با روش پديدارشناسي انجام‌شده است. جامعه موردپژوهش شامل مادران داراي فرزند اختلال نارسايي توجه - بيش‌فعالي به كلينيك‌هاي مشاوره مناطق ١ و ٣ بهزيستي تهران در سال 1398 بود. نمونه‌گيري به‌صورت هدفمند و شامل مادراني بود كه داراي فرزند دچار اختلال نارسايي توجه-بيش‌فعالي بودند. پس از اجراي پرسشنامه علائم مرضي كودكان CSI-4 (گادو و اسپرافكين 1997) و پرسشنامه تعامل والد-كودك (پيانتا 1994) بر اين مادران، آن‌هايي كه نمره بالاتر از ميانگين آورده بودند، مورد مصاحبه نيمه‌ساختارمند قرار گرفتند و اين روند تا رسيدن به يك اشباع نظري ادامه يافت. مصاحبه‌ها با روش هفت مرحله‌اي كلايزي تحليل گرديد. يافته‌ها: با تطبيق مضامين فرعي به‌دست‌آمده ذيل اين مضامين اصلي با ويژگي‌هاي مراحل تغيير پروچاسكا و نوركراس 1992 (ترجمه آواديس يانس، 1399)، گام‌هاي برنامه تعامل مثبت والد-كودك تدوين شد. با تحليل يافته‌هاي پژوهش، مضامين اصلي زير به‌عنوان ويژگي‌هاي تجارب زيسته مادران داراي تعامل مثبت والد-كودك دچار اختلال نارسايي توجه-بيش‌فعالي به دست آمد: مديريت سطح انرژي كودك، نظارت بر تكاليف و مسئوليت‌ها، ارتباط حمايتي و سازمان‌يافته مادر و كودك و مديريت شرايط وابسته به بيش‌فعالي. نتيجه‌گيري: باتوجه‌به نتايج به‌دست‌آمده مي‌توان نتيجه گرفت برنامه تدوين‌شده تعامل مثبت والد _كودك كاربردي است و مشاوران مي‌توانند در كار با مادران داراي كودك دچار اختلال نارسايي توجه-بيش‌فعالي، از اين برنامه استفاده كنند.