ملاحظات و ضرورت طراحي برنامه‌هاي كاربردي علم شهروندي براي پايش متغيرهاي هيدروكليمائي (مطالعه موردي: معرفي و بررسي كارايي برنامه كاربردي پايش‌يار )

در دهه‌هاي اخير، مردم در سراسر جهان تلفن‌هاي هوشمند و فناوري‌هاي آن را پذيرفته‌اند. برنامه‌هاي كاربردي در اين دستگاه‌ها از جنبه‌هاي عملكرد و كاربري آسان شده‌اند. پروژه‌هاي علمي شهروندي كه تلاش مي‌كنند داده‌هاي ارزان و مقرون به صرفه را از افراد با پيشينه‌هاي مختلف جمع‌آوري كنند، نيازمند طراحي كاربرپسند و استفاده از فناوري با كاربري آسان است. در اين پژوهش سعي شد تا با مرور جزييات مراحل طراحي يك برنامه علمي شهروندي در زمينه اقليم و هيدرولوژي، به ملاحظات و ضرورت طراحي و انتشار يك برنامه كاربردي علمي شهروندي پرداخته شود. اين برنامه كه توسط نگارندگان طراحي شده است، با نام پايش‌يار معرفي مي‌شود و با هدف پايش سه متغير دما، بارش و تراز سطح آب رودخانه در روستاهاي مرزي و دورافتاده استان گلستان طراحي شد. به‌منظور كسب تجربيات كافي، پس از قرار دادن ابزارهاي سنجش ساده و ارزان قيمت در دسترس داوطلبان، به مدت پنج ماه (دي‌ماه 1400 تا ارديبهشت‌ماه 1401) از طرق مختلف از جمله پيامك، تماس تلفني، فرم‌هاي كاغذي و شبكه‌هاي مجازي داده‌هاي مورد نياز جمع‌آوري شد. پس از آن بازخوردها و نكات لازم ثبت گرديد و مطابق با تجربيات كسب شده نسخه اوليه برنامه كاربردي پايش‌يار طراحي شد. بعلاوه در اين پژوهش با مقايسه داده‌هاي جمع‌آوري شده از طريق اين برنامه طي هشت ماه (خردادماه 1401 تا دي‌ماه 1401) و مقايسه آن با ساير روش‌هاي جمع‌آوري داده، نقاط ضعف و قوت آن برشمرده شد و كارايي آن مورد ارزيابي قرار گرفت. در انتها ارزيابي كارايي، مزايا، معايب، محدوديت‌ها و چالش‌هاي پايش‌يار نشان داد كه يك برنامه كاربردي قابل نصب و اجرا در گوشي‌هاي هوشمند با طراحي خوب، جريان اطلاعات از كاربران به پايگاه‌هاي اطلاعاتي و محققان مربوطه را تسهيل مي‌كند و به نظر مي‌رسد براي ترويج و گسترش سامانه‌هاي پايشي و نظارتي بلندمدت علوم شهروندي ضروري است. به هرحال مسيرهاي ارسال داده‌هاي اقليمي و هيدرولوژي به سامانه‌هاي علمي شهروندي، زمينه‌اي است كه به پژوهش‌هاي بيشتري نياز دارد.