تفسير تطبيقي «غض بصر»

در نظام اخلاقي، فقهي قرآن كريم عفاف و حجاب از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. از جملۀ روش‌هاي عفاف و حجاب در قرآن كريم با محوريت «غض بصر» در آيه 30 و 31 سوره نور مطرح شده است. اين عبارت كه در دو آيه از آيات الاحكام قرآن كريم مطرح شده، جايگاه ويژه‌اي در فهم ديدگاه قرآن در ارتباط با نحوۀ ارتباط زنان و مردان در جامعه دارد و از جملۀ مستندات فقهي براي فتوا در اين زمينه است. همچنين روش عفت ورزيدن در حيطه نگاه به نامحرم را براي مؤمنين روشن مي‌كند. مفسران فريقين از ديرباز تاكنون در معناي اين عبارت و متعلق آن اختلاف نظر داشته و تفسيرهاي گوناگوني ارائه داده‌اند. برخي معناي لغوي آن را برگزيده‌ و برخي با قرائن عقلي آن را عبارتي كنايي دانسته‌اند. از طرفي متعلق غض بصر در آيه حذف شده كه خود بر اجمال معنا افزوده و آراء را متشتت نموده و درنتيجه عده‌اي متعلق غض بصر را جنس مخالف دانسته، برخي نگاه به هر آنچه در شرع نهي شده و گروهي ديگر نگاه به عورت جنس مخالف يا موافق يا هر دو را ذكر نموده‌اند. پژوهش حاضر با روش تحليلي انتقادي در صدد است ضمن روشن نمودن مقصود سوره و شأن نزول آن، غض بصر و متعلق آن را به كمك سياق و قرائن منفصلۀ عقلي و نقلي، روشن سازد، ساير عناصر مهم در آيه 30 و 31 كه مرتبط با غض بصر است را تبيين نمايد و در اين ميان آراي مفسران فريقين پيرامون اين مسأله را تحليل و بررسي كند.