بازخواني شاخصه‌هاي كهن‌الگويي معماري خانه‌هاي قاجار محلۀ نوبر تبريز

بيان مسئله: تبريز به عنوان يكي از مهم‌ترين شهرهاي دوره قاجار، دربرگيرنده خانه‌‌هاي تاريخي است كه تعدادي از آن‌ها در بافت محله نوبر قرار دارند و ميراث ارزشمندي جهت بررسي، تحليل و ارائه الگوهاي طراحي هستند؛ از طرفي مفاهيم كهن‌‌الگويي در ساختار كالبدي آثار شاخص گذشته جايگاه ويژه‌‌اي دارند. به نظر مي‌‌رسد در كنار الگوهاي شكل‌‌گيري خانه‌‌ها، مفاهيم پنهاني در الگوهاي خانه‌‌هاي قاجار تبريز وجود دارد. هدف پژوهش: اين مقاله به دنبال تحليل ارتباط مفاهيم كهن‌‌الگويي در خانه‌‌هاي قاجار محله نوبر تبريز و بيان شباهت‌‌ها و تفاوت‌‌هاست. روش پژوهش: به لحاظ محتوايي كيفي و به صورت كلي ساختار پژوهش تاريخي-تحليلي بوده و در جمع‌‌بندي اطلاعات از كدگذاري استفاده شده است. نتيجه‌‌گيري: استخراج مؤلفه‌‌هاي شكل‌‌‌‌دهنده مفاهيم كهن‌‌الگويي و تحليل محتوايي متون از طريق كدگذاري‌‌شان موجب دستيابي به معاني اشتراك و افتراق شاخصه‌‌ها در خانه‌‌هاي محله نوبر شد. در ريزفضاهاي منتسب به بناها در بخش بسته، در حوضخانه‌‌ها بيشترين ميزان مشابهت از لحاظ كاربست مفاهيم كهن‌‌الگويي و كمترين مشابهت در ورودي وجود دارد، همچنين در مجموع در بخش بسته ميزان تشابهات و افتراقات برابر است. در بخش نيمه‌باز در ايوان‌ها بحث تشابه بيشتر از تمايز است و سر آخر در بخش باز در حياط‌ها و مهتابي‌ها تفاوت‌ها بيشتر از شباهت‌هاست. درنتيجه با وجود فضاهاي مشترك در خانه‌هاي مطالعه‌شده و نيز شباهت‌هاي ظاهري در الگوي شكل‌‌گيري هندسه آن‌‌ها، مي‌‌توان مفاهيم متمايز را بيشتر از مفاهيم متشابه يافت كه نشان‌دهنده الگوهاي متفاوت در خانه‌هاي تاريخي آن دوران است.