امتداد و جهت خوانش بصري غالب در ادراك آثار معماري در جوامع راست‌نويس با رويكرد علوم شناختي

بيان مسئله: ادراك وپردازش ذهني-بصري به‌طور عمده در يك امتداد و جهت خاص از ميدان ديد صورت مي‌گيرد. مشاهده و پردازش يك ميدان ديد داراي نقاط شروع و پايان، امتداد و جهت غالب است. بسياري از طراحان آشنايي زيادي با نحوه عملكرد سيستم ادراكي ذهن ندارند. اين عدم آگاهي موجب مي‌شود در انتخاب فرم‌ها و موقعيت عناصر بصري مطابق با الگوهاي پردازش ذهن عمل نشود. تحليل و دانستن نحوه عملكرد مكانيسم ادراك بصري موجب مي‌شود از تأثيرگذاري بيشتري در طراحي هر عنصر بهره‌مند شد. اين نوع رويكرد باعث مي‌شود دلايل علمي‌تري براي تحليل‌هاي توصيفي و بعضاً مبهم زيبايي‌شناسانه به‌دست آيد.هدف پژوهش: هدف اين پژوهش يافتن امتداد و گستره مطلوب درميدان بينايي جهت خوانش آثار بصري هنري و معماري در بستر فرهنگي و زباني جامعه راست‌نويس درقالب علوم شناختي است.روش پژوهش: اين پژوهش مبتني بر ادبيات نظري تحقيق و تحليل محتواي يافته‌ها به موازات آزمون‌هاي تجربي در يك ساختار تحليلي است. لذا يك پژوهش توصيفي-تحليلي به‌همراه تفسير علمي از موضوعات و يافته‌هاي توصيفي محسوب مي‌شود.نتيجه‌گيري: عادات زباني و جهت خوانش متون در فرهنگ‌هاي مختلف گرچه نمي‌تواند به‌طوركامل بي‌تأثير باشد ولي گستره گرايش و جهت مطلوب بصري وابسته به مكانيسم ادراك ذهني است و جهت نوشتاري عامل اصلي محسوب نمي‌شود. خوانش و پردازش در امتداد افقي به دليل گرايش فضايي ذهن به منطقه چپ ميدان ديد از چپ به راست انجام مي‌شود. اين مسئله فارغ از آموزه‌هاي زباني در فرهنگ‌هاي راست‌نويس است. جهت‌گيري ذهن در خوانش آثار بصري مرتبط با ساختار مغز و مكانيسم ادراك است كه خود از عدم تقارن ذاتي مغز ناشي مي‌شود. اين سوگيري ذهني به چپ ارجحيت امتداد افق را به‌دنبال خواهد داشت. نواحي مختلف در يك منظر به‌صورت هم‌ارز ادراك و ارزش‌گذاري نمي‌شوند، لذا اهميت هر فرم در فضا وابسته به موقعيت قرارگيري درگستره ديد ناظر نيز هست.