بررسي مؤلفه‌هاي شكل‌گيري كانسپت (طرح‌مايه) در آموزش طراحي معماري با رويكرد پيشينه‌محور

بيان مسئله: توانايي طراحي، يكي از مهم‌ترين و پيچيده‌ترين توانمندي‌هاي شناختي است كه آدمي سعي در پرورش آن داشته است. طراحي مستلزم فرايند ذهني پيچيده‌اي از توانايي دست يازيدن به انواع زيادي از اطلاعات، درآميختن آن‌ها در مجموعه‌اي منسجم از ايده‌ها و نهايتاً به‌وجودآوردن شكلي تحقق‌يافته از آن ايده‌هاست. اين مقاله منشأ شكل‌گيري كانسپت و رسيدن به طرح‌مايه را با تشريح زيرمجموعه‌ها و فاكتورهاي مهمي چون آموزش طراحي، اسكيس، خلاقيت، هندسه و بررسي نمونه‌هاي برجسته، كنكاش كرده و در اين مسير كوشيده است تا با بهره‌گيري از مطالعات پيشين به نتيجه‌اي مطلوب در رابطه با منشأ توليد كانسپت (طرح‌مايه) برسد. با توجه به نقش انكارناشدني كانسپت‌ها در فرايند طراحي، اين پرسش اساسي مطرح مي‌شود كه آيا مي‌توان شكل‌گيري كانسپت (طرح‌مايه) در ذهن طراحان (معماران) قبل از رسيدن به راه‌حل نهايي را تئوريزه كرد و گسستي كه امروزه در ميان نظر و عمل طراحان (معماران) ايجاد شده را به يكديگر پيوند داد؟هدف پژوهش: هدف اين پژوهش پركردن شكاف بين نظر و عمل، در پروژه‌ها و پايان‌نامه‌هاي معماري است. در هسته ي مركزي اين مطالعات، منظر روشن و رشديافته‌اي درباره ي ماهيت توانايي طراحي و پرورش آن شكل ‌گرفته است. از اين منظر، توانايي طراحي، وجهي از توانايي‌هاي شناختي انساني شمرده مي‌شود كه هر فرد به ميزاني از آن بهره دارد. ايده ي اوليه آغازگر خلق طرح‌مايه بوده و توسعه ي طرح‌مايه، طرح نهايي را موجب خواهد شد.روش پژوهش: اين پژوهش از نوع پژوهش‌هاي بنيادي است و بر اساس روش تحقيق كيفي و رويكرد علّي (كشف و شهودي)، با بهره‌گيري از تجربيات نويسندگان در امر آموزش طراحي معماري، با انجام تحليل‌ها و استدلال منطقي همراه خواهد بود. بدين منظور، به مطالعات عمومي درباره ي طرح‌مايه و پيشينه ي موضوع پرداخته سپس روش اجراي پژوهش و چگونگي آزمون‌ها و ارزيابي‌ها، نرم‌افزارهاي موردنياز، سخت‌افزارهاي لازم، مراحل كاري و روند اجراي ارزيابي و آزمون‌ها، تكنيك‌هاي موردنياز و بررسي پارامترهاي مختلف، تشريح شده و در قدم بعدي مؤلفه‌هاي نخستين توليد كانسپت (طرح‌مايه) و يافته‌هاي طرح معرفي شده است.نتيجه‌گيري: مي‌توان گفت كانسپت (طرح‌مايه)ها جنبه‌اي شهودي از فرايند طراحي معماري‌اند، چراكه واسطه‌اي هستند بين عالم درون و عالم برون طراح. طرح‌مايه عامل اتصال بين نظر و عمل در طراحي است و مي‌توان گسستي كه بين اين دو ايجاد شده را با بحث پيرامون تكوين طرح‌مايه‌ها ترميم كرد.