نقش پارامترهاي مؤثر طارمه در بهبود تهويي طبيعي در خانه‌هاي حياط مركزي بافت تاريخي بوشهر

بيان مسئله: بوشهر دركرانه شمالي خليج‌فارس يكي از بحراني‌ترين اقليم‌هاي گرم‌و‌مرطوب ايران است. همواره، تهويه طبيعي يكي از روش‌هاي متداول تأمين آسايش‌حرارتي ساكنان بوده‌است. معماري بافت تاريخي بوشهر به دليل درون‌گرايي و برون‌گرايي توأمان و بهره‌گيري از انواع فضاهاي نيمه‌باز دروني و بيروني نمونه‌اي شاخص در معماري ايران است. يكي از فضاهاي نيمه‌باز مؤثر در تهويه طبيعي، طارمه است. اين پژوهش درصدد است با مبنا‌قرار‌دادن طارمه و پارامترهاي آن به بررسي تهويه، در فضاي مسكوني بوشهر بپردازد. هدف پژوهش: اين پژوهش با هدف بررسي تهويه طبيعي ناشي از پتانسيل‌هاي طارمه صورت گرفته‌است. روش پژوهش: به منظور تحقق اهداف پژوهش با روش تحقيق تركيبي، ابتدا با استفاده از بررسي ميداني، مطالعات كتابخانه‌اي و بررسي اسناد و مدارك بناهاي تاريخي، داده‌هاي 29 بناي طارمه‌دار كه واجد ارزش تاريخي و ثبت در ميراث فرهنگي بوشهر هستند را جمع‌آوري كرده‌است. در ادامه، با استفاده از راهبردي تجربي، متغيرهاي مستقل تأثيرگذار بر كيفيت تهويه طبيعي شناسايي و متغيرهاي وابسته توسط دستگاه‌هاي دقيق ديجيتال در يك نمونه موردي (عمارت دهدشتي) اندازه‌گيري و سپس داده‌هاي آن براي اعتبارسنجي نرم‌افزار مورد استفاده قرار گرفته‌است. پس از اعتبارسنجي نرم‌افزار، شبيه‌سازي مدل‌ها در نرم‌افزار cfd Autodesk 2018 و با تكيه بر روش 1CFD صورت گرفته‌است. سنجش شبيه‌سازي مدل‌هاي طارمه‌ به صورت دروني، مياني و بيروني براي مؤلفه‌هاي سرعت جريان و عمر هوا و نيز كليات گردش باد، با لحاظ‌كردن اجزاي پايه‌اي معماري شامل: ابعاد و اندازه (طول، عمق)، تأثير اتاق و بازشو (با بازشو و بدون بازشو)، مكان بازشو اتاق، تعداد و فاصله بين ستون‌ها و فرم قرارگيري آن‌ها در بنا (خطي،L-شكل ، Uشكل و 4طرفه)، انجام شده‌است. نتيجه‌گيري: نتايج نشان مي‌دهد، «طارمه دروني» به فرم خطي در  حالتي كه جزئي از مساحت حياط است ، بيشترين و طارمه 4طرفه، كمترين سرعت جريان هوا در حياط و فضاي نيمه‌باز را دارد. اهميت و تأثير تغييرات توده به مراتب بيش از ساير مؤلفه‌ها است. گردش باد در محدوه مياني كمتر و به سمت جداره‌ها بيشتر مي‌شود. و طارمه دروني Uشكل بيشترين سرعت را در اتاق ايجاد كرده‌است. با كاهش تعداد ستون‌ها و افزايش ابعاد ستون‌ها در طارمه، سرعت جريان هوا در فضاي طارمه كاسته مي‌شود. با افزايش ارتفاع از طبقه همكف به اول و دوم در تمامي حالت‌ها سرعت جريان هوا در طارمه بيشتر مي‌شود. در «طارمه مياني» عمق  مهم‌ترين عنصر كالبدي مؤثر بر تهويه است و افزايش عرض طارمه سرعت جريان هوا تا حدودي كاهش مي‌يابد. افزودن «طارمه‌هاي بيروني» باعث بهبود قابل‌توجه در كيفيت هواي فضاي نيمه‌باز بيروني شده است. از منظر عمق ، عمق متناسب براي طارمه5/ 3 و فرمL-شكل  بهينه‌ترين تهويه را از بابت سرعت جريان و كمترين عمر هوا و فرم خطي بدترين تهويه شامل كمترين سرعت جريان و بيشترين عمر هوا را دارد.