عدالت اجتماعي كارگزاران در نامه‌هاي نهج‌البلاغه (رويكرد مخاطب محور)

عدالت، آرمان والاي بشري در طول تاريخ بوده است و امام علي عليه السلام، سمبل برجسته عدالت هستند كه آن را در حيات فردي و اجتماعي متجلي كردند. با وجود اينكه درباره عدالت در سيره آن حضرت، پژوهش‌هاي بسيار انجام شده است، اما اين مسئله همچنان نيازمند بررسي است. اين پژوهش تلاش دارد تا با نگاهي مخاطب‌محور، مسئله عدالت اجتماعي را در نامه‌هاي آن حضرت به كارگزارانشان بررسي نمايد و از روش تحليل مضمون و نرم‌افزار MAXQDA براي دستيابي به اين هدف بهره برده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه عدالت اجتماعي در كارگزاران، با توجّه به كيستي مخاطب، به دو سطح كلانِ تحت لواي حكومت و خارج از لواي حكومت قابل تقسيم است. بخش تحت لواي حكومت به دو دسته فرادست و فرودستِ كارگزار تقسيم مي‌شود كه متناسب با آن وظايفي براي كارگزار تعيين شده است.  مهمترين وظيفه كارگزار نسبت به فرادست خود اطاعت‌ و فرمان‌پذيري است. سطح فرودست نيز به دو بخش كارگزاران و رعيت تقسيم مي‌شود كه هريك داراي مضامين پايه متعدد هستند. سطح كلان خارج از لواي حكومت كه اشاره به دشمنان آشكار دارد، خود از چهار مضمون پايه شدت در برابر دشمن، اصول جنگ با دشمن، اصول صلح با دشمن و اصول هم‌پيماني با دشمن تشكيل مي‌شود.