چيستي و چرايي عنصر مشهورات در تاريخ‌نگاري اسلامي

منطق، ميزاني است براي سنجش درستي و نادرستي گزاره‌ها و نظريات علمي عقلي و نقلي ازجمله تاريخ و سيره و حديث. منطق انواع تاريخ‌نگاري اسلامي نيز بر اساس عناصر منطقي چون متواترات، مسلمات، مشهورات و... شكل گرفته كه از آن ميان عنصر مشهورات كاربرد بسياري در آن داشته است. در پژوهش حاضر كه با روش تحليلي-توصيفي نگاشته شده، پس از آشنايي با مفهوم مشهورات در علوم مختلف، برخي از گزارش‌هاي حديثي- تاريخي مهم را ازلحاظ قياس منطقي ارائه مي‌دهيم تا هم صحت آن قضاياي تاريخي و هم چگونگي كاربرد مشهورات را در آن به شكل علمي بسنجيم و در پي اين هدف هستيم تا چيستي و چرايي عنصر مشهورات را در تاريخ‌نگاري اسلامي و سيره و حديث مورد ارزيابي كاربردي قرار دهيم. حاصل اين پژوهش حاكي از آن است كه در تاريخ‌نگاري اسلامي، مورخان و اهل حديث قضايا و گزارش‌هاي تاريخي خود را دانسته و نادانسته بر اساس مشهورات نوشته و به‌كاربرده‌اند؛ گاه به‌درستي و گاهي به‌غلط كه نادرستي‌ها معمولاً نتيجه‌ي سوگيري‌هاي مذهبي نويسندگان بوده است.