مطالعۀ دوره‌هاي نوسنگي و مس ‌و سنگ منطقه قره ‌داغ براساس داده هاي باستان‌شناختي شهرستان اهر

منطقۀ قره‌داغ و شهرستان اهر كه در آذربايجان شرقي (شمال‌غرب ايران) واقع شده، محوطه‌ها و فرهنگ‌هاي مختلفي را در خود جاي داده است. مطالعات باستان‌شناسي و جدول گاهنگاري شمال‌غرب ايران بيشتر برپايۀ داده‌هاي باستان‌شناختي حوضۀ درياچۀ اروميه شكل‌گرفته و به ساير مناطق شمال‌غرب ايران تعميم داده شده و جايگاه ساير مناطق ازجمله منطقۀ قره‌داغ در توالي فرهنگي آن ناشناخته باقي‌مانده است. از آنجا كه اين ناحيه درميان منطقۀ قفقاز جنوبي، دشت مغان و حوضه‌هاي درياچۀ اروميه و قزل‌اوزن قرار گرفته، مي‌تواند نقش مهمي را در تبيين و تشخيص دوره‌هاي نوسنگي و مس‌و‌سنگ منطقه ايفا نمايد و همراه با مقايسه و تحليل يافته‌هاي باستان‌شناختي منطقه، به‌ويژه سفال‌ها، برآيند نسبتاً جديدي را در جهت تكميل جدول گاهنگاري ارائه دهد. جهت مطالعه فرهنگ‌هاي پيش‌ازتاريخي منطقه (دوره‌هاي فرهنگي)، اين پرسش‌ها مطرح مي‌گردد: 1- تسلسل گاهنگاري اين منطقه باتوجه به دوره‌هاي فرهنگي، چگونه تبيين مي‌گردد؟ فرضيۀ اصلي در ارتباط با اين پرسش، وجود دوره‌هاي نوسنگي‌جديد و دورۀ مس‌وسنگ جديد 2 و 3 (LC2-3) در شهرستان اهر/قره‌داغ است. 2- با توجه به پيوندهاي مشترك (مشابه) و غيرمشترك (غيرمشابه)  اين منطقه از شمال‌غرب ايران با منطقۀ مغان و ساير مناطق، از لحاظ داده‌هاي باستان‌شناختي و گاهنگاري چه ويژگي‌هاي فرهنگي را نشان مي‌دهد؟ نوشتار پيشِ‌رو برپايۀ بررسي‌هاي ميداني با توصيف و تحليل يافته‌هاي باستان‌شناختي منطقۀ موردمطالعه با هدف روشن ساختن افق‌هاي فرهنگي در جهت تكميل جدول گاهنگاري منطقه صورت مي‌گيرد. به‌عنوان نتيجۀ نهايي مي‌توان گفت سفال‌هاي دوره‌هاي مذكور، شباهت‌هايي با ساير مناطق شمال‌غرب ايران، به‌ويژه با‌ حوضۀ درياچۀ اروميه و منطقۀ قفقاز جنوبي نشان مي‌دهد. با توجه به وسعت محوطه‌ها، پراكنش سفال‌ها و ساير يافته‌هاي باستان‌شناختي، چنين استنباط مي‌شود كه استقرارها به‌صورت فصلي بوده و احتمالاً توسط دامداران و جوامع كوچ‌گر به‌صورت محدود مورداستفاده قرار گرفته است.