شناسايي منابع مكتوب كليني در تدوين الكافي: بررسي مورد علي‌بن محمد كُليني رازي

علي‌بن محمد بن ابراهيم بن أبان كُليني رازي مشهور به «عَلّان كليني» از راويان امامي عصر غيبت صغري است. از ميان رجاليان متقدم، تنها نجاشي شرح حال او را آورده و بر وثاقتش تصريح كرده‌است. از او كه داييِ شيخ كليني معرفي شده، روايات بسياري در الكافي نقل شده‌است. بخش قابل توجهي از اين روايات در «كتاب الحُجّه» الكافي است. نظر به اينكه شيخ كليني روايات كتابش را از منابع مكتوب پيشيني گردآورده، اين پرسش مطرح است كه منبع مكتوب او در نقل اين روايات كدام كتاب بوده‌است. اهميت شناسايي اين منابع از آن‌روست كه از جمله معيارهاي محدثان متقدم، نقل از كتاب‌هاي قابل اعتماد بوده‌است. اين مقاله مي‌كوشد تا با گردآوري اين روايات و تحليل آن‌ها، اين فرضيه را ارزيابي كند. شواهد محتوايي و سندي اين روايات، نقل آن‌ها از كتاب أخبار القائم (عليه السلام) علان كليني را تقويت مي‌كند. محتواي بخش قابل توجهي از اين روايات دربارۀ امام زمان (ع) است كه با عنوان كتاب وي همسويي كامل دارد.