سوژگي و گفتمان هژمونيك در رمان شكارچي كوسه كر

بررسي درهم‌تنيدگي سوژگي و گفتمان، شناخت جنبه‌هاي مختلف روابط قدرتي كه منجر به ساختن اين گفتمان‌ها و محدودكردن سوژگي و عامليت مي‌شوند، از ضرورت‌هاي زندگي در عصر حاضر است؛ به‌ويژه براي نوجوانان كه در ابتداي تعامل‌هاي اجتماعي قرار دارند و شبكه‌اي از روابط قدرت و گفتمان، در برساخت سوژگي آن‌ها نقش دارد. در اين ميان، جنسيت از مسائلي است كه نقشي تعيين‌كننده در ساخت سوژگي فرد دارد و شبكه‌اي گفتماني شكل مي‌دهد. اين پژوهش به‌دنبال پاسخ به اين پرسش برآمده است كه در بررسي سوژگي نوجوان، عامليت سوژه، در معناي آزادبودن از شبكه‌هاي گفتماني است يا خير؟ به اين معنا كه گفتمان‌ها (ازجمله گفتمان جنسيت) نقشي انكارناپذير در برساخت سوژگي نوجوانان دارند و در بسياري مواقع، سوژگي خارج از شبكۀ گفتماني تعريف‌ناپذير است. براي اين منظور، از ديدگاه فوكو دربارۀ سوژۀ اجتماعي و گفتماني بهره گرفته‌ايم كه سوژگي فرد را برآمده از روابط قدرت و فرايندهاي گفتماني بررسي كرده‌است. اين پژوهش از نوع پژوهش‌هاي توصيفي‌تحليلي است كه در آن از روش نشانه‌شناسي اجتماعي بهره برده‌ايم. نشانه‌ها در دو بافت متني (نشانه‌هاي زباني و زيبايي‌شناختي) و بافت اجتماعي (كنش‌هاي گفتاري، ارتباطي‌رفتاري و بدن) بررسي شده‌اند. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه سوژۀ پسر در اين رمان، باوجود داشتن كنش و عامليت، در دل گفتمان سنت و جنسيت نقش ايفا مي‌كند و مي‌توان آن را موضوع گفتمان مردانگي تلقي كرد. به‌طوركلي مي‌توان گفت، سوژۀ اين رمان، سوژه‌اي گفتماني است كه آنچه دربارۀ او به‌نظر سوژگي و عامليت مي‌آيد، تنها نقش‌آفريني در مقام ابژه‌اي مردانه است. دنياي كار و اقتصاد، مسئوليت‌داشتن و مردانگي زودهنگام (ازدواج و پدرشدن)، همۀ فضاهايي است كه سوژۀ پسر را از رها بودن دورۀ نوجواني، به سوژه‌اي گفتماني‌شده و غرق‌شده در دنياي بزرگ‌سالي كشانده‌اند.