شكل‌گيري گفتمان سياسي از واقعه عاشورا در دوران معاصر ايران تا دوره انقلاب اسلامي با تاكيد بر انديشه‌هاي امام خميني(ره)

هدف: با بررسي گفتمان جريانات اجتماعي در دوران معاصر ايران مي‌توان دو گفتمان سنتي و گفتمان سياسي را در مواجهه با واقعه عاشورا تشخيص داد. گفتمان سنتي با تأكيد بر جنبه‌هاي عاطفي و احساسي وقايع كربلا به تأثيرات فردي آن توجه دارد، و گفتمان سياسي ضمن بهره‌گيري از عناصر عاطفي، عمدتاً توجه خود را به برداشت‌هاي سياسي و تأثيرات اجتماعي آن معطوف مي‌دارد و كارويژه‌اي انقلابي را در درون آن مي‌جويد. با نگاهي تاريخي به دو رويكرد مذكور مي‌توان دريافت كه شكل‌گيري گفتمان سياسي داراي سابقه‌اي طولاني نمي‌باشد و ظهور آن را بايد در حوادث پس از مشروطه جست و جو نمود؛ كه بدون ترديد امام خميني(ره) بيشترين نقش را در اين مسير داشته است. از اين‌رو مقاله حاضر كوشيده است تا چگونگي شكل‌گيري گفتمان سياسي از واقعه عاشورا در دوران معاصر را با تأكيد بر انديشه‌هاي امام خميني(ره) مورد بررسي قرار دهد. روش‌شناسي پژوهش: در مقاله پيش‌رو با در نظر داشتن چارچوب نظريه و روش تحليل گفتمان لاكلائو و موفه و با بهره‌گيري از اسناد و منابع تاريخي به تحليل و بررسي چگونگي شكل‌گيري گفتمان سياسي از واقعه عاشورا در دوران معاصر پرداخته شده است. يافته‌ها: يافته‌هاي اين مقاله نشان مي‌دهد كه در گفتمان سياسي مفاهيمي چون امر به معروف و نهي از منكر، تقيه و انتظار فرج حول دال مركزي مبارزه و قيام در گفتمان سياسي از عاشورا مفصل‌بندي شده‌اند در حالي‌كه در گفتمان سنتي اين مفاهيم حول دال محوري تعبد و عبادت مفصل‌بندي مي‌شدند. نتيجه‌گيري: تحولات سياسي- اجتماعي در دوران معاصر ايران موجب تغيير در هويت دال‌هاي مركزي انديشه سياسي عالمان شيعه و در نتيجه شكل‌گيري گفتمان سياسي از عاشورا گرديده است.