نامه منظوم/ شعرنامه (رديابي، نقد و تحليل نامه‌هاي منظوم از آغاز شعر فارسي تا پايان قرن نهم)

«نامۀ منظوم» كه با نام‌هاي «شعرنامه»، «مكاتبات منظوم» و «مراسلات نظمي» نيز خوانده شده است، يكي از گونه‌هاي ادبي ناشناخته‌اي است كه از ابتداي شعر فارسي نمونه‌هاي فراواني از آن را در متون نظم و نثر مي‌توان يافت. نامه‌هاي منظوم زيرگونه‌هاي ديگري چون: «تقاضانامه»، «معذرت‌نامه»، «تعزيت‌نامه»، «عنايت‌نامه»، «استغاثت‌نامه»، «شعرِ شكر»، «استمالت‌نامه» نيز دارد كه در سراسر ادبيات فارسي پراكنده‌اند. در اين پژوهش بر اساس مجموعه‌اي از نامه‌هاي منظوم كه با در نظر داشتن قرينه‌هايي از لابه‌لاي ديوان‌ها، تذكره‌ها و متون تاريخي فراهم آمده است، اغراض اصلي از سرايش شعرنامه‌ها چون تقاضا، مدح، سپاس، هجو، تهنيت و تسليت به مخاطب، بيان شده است و سپس عناصر ساختاري و محتوايي نامه‌هاي منظوم كه به اقتضاي مطلب و با توجه به شرايط خاص، صورت‌هاي گوناگون به خود گرفته و قالب‌هاي گوناگون يافته است، نقد و تحليل شده‌اند. يكي از وجوه اهمّيت اين پژوهش معرفي گونۀ ادبيِ بسيار وسيعي است كه در ضمن آن از يك سو مي‌توان تمايزات و تشابهات زيرگونه‌هاي آن را برجسته كرد و از سوي ديگر مناسبات طبقات مختلف اجتماعي را كه نامۀ منظوم را ابزاري براي ايجاد ارتباط در بين خود برگزيده بودند، نشان داد و از منظري تازه به اين بخش از شعر فارسي نگريست.