آرتور رمبو و نيما يوشيج؛ دو پيشگام شعر نو (يك بررسي تطبيقي)

قرن نوزدهم ميلادي چه در فرانسه و چه در ايران، قرن فرازونشيب‌هاي سياسي-اجتماعي عظيمي بوده است. در اين ميان، ادبيات طبعاً نمي‌توانسته نسبت به اين تحولات بي‌تفاوت مانده باشد. در فرانسه، آرتور رمبو علي‌رغم سنّ كم، زندگي كوتاه و پرحادثه و نيز پراكندگي آثارش، توجّهات بسياري را به خود جلب نمود. امروزه از او به‌عنوان يكي از تأثيرگذاران بر شعر نو فرانسه ياد مي‌شود. از ديگر سو، سهم و نقش نيما يوشيج در شعر معاصر فارسي بر كسي پوشيده نيست. با اين حال، تاكنون كمتر نام اين دو شخصيت برجسته در يك مقايسۀ تطبيقي كنار هم ظاهر شده است. مقالۀ حاضر با تمركز بر زمينه و چهارچوب سياسي اجتماعي دو شاعر و نيز با مطالعۀ دو اثر شناخته‌شده از اين دو، افسانه از نيما و زورق مست از آرتور رمبو، تلاش مي‌كند تا نه مقايسه‌اي مكانيكي بلكه تصويري جامع از ماهيت و ابعاد برخورد اين دو ذهنيت شاعرانه با سنت ادبي زيبايي‌شناختي زمانۀ خود و اقتضائات و فراز و فرودهاي برهۀ پرآشوبي كه در آن مي‌زيسته‌اند، به دست دهد. در قسمت اول به بررسي چهارچوب تاريخي مادي خلاقيت هنري نيما و آرتور رمبو تكيه خواهيم كرد و در بخش دوم، براي مطالعه‌اي انضمامي‌تر، از ابزارهاي نقد متني چنان‌كه زبان‌شناسي براي متن ادبي به ما مي‌آموزد، استفاده خواهيم نمود. ودر پايان مي‌توان مشاهده نمود كه هر دو شاعر، از نظر ماهوي حساسيتي كمابيش مشابه در مقابل مسائل موضوعي زمينه و زمانۀ خويش بروز مي‌دهند.