بررسي تطبيقي تصوير راويان زن در داستان‌هاي سه تفسير شيعي روض‌الجنان، جلاءالاذهان و منهج الصادقين

روايت كنش‌ها، رويدادها و جنگ‌هاي صدر اسلام، در شكل‌گيري گفتمان شريعت و انتقال آن به نسل‌هاي بعدي نقش مهمي را ايفا مي‌كند. در اين ميان روايتگري زنان، به‌مثابه كنشي اجتماعي، امري اثرگذار و مهم است. روايتگران زن، راوي اصلي يا دوم يا هم‌ارز بخشي از روايات داستاني‌تفسيري هستند و موضوعات متنوعي را در اين داستان‌ها روايت كرده‌اند. اين مقاله، به بررسي تطبيقي چهرۀ زن راوي در سه تفسير روض‌الجنان، جلاءالاذهان و منهج‌الصادقين مي‌پردازد و وجوه اشتراك و افتراق اين نقش را در سه تفسير دنبال مي‌كند. در اين مقاله با استفاده از فن تحليل محتوا؛ نوع روايتگري زن، موضوع داستان‌ها و مشاركت روايتگران را در داستان‌هاي اين سه تفسير استخراج كرده و از اين رهگذر، تصوير زن راوي را در اين متون ترسيم كرده‌ايم. پيكرۀ متني اين مقاله، روايت‌هايي است كه در سه‌ تفسير يادشده، زنان، راوي آن‌ها بوده‌اند. اين پژوهش نشان مي‌دهد در اين سه تفسير، زنان شاخصي نظير عايشه، ام‌سلمه و اسماءبنت‌عميس به روايت‌گري پرداخته‌اند و در گذر زمان، مفسران با حذف، تغيير يا افزايش روايتگران يا روايت‌ها، چهرۀ زن راوي را تغيير داده‌اند. همچنين در اين روايت‌ها اعتمادپذيري راوي زن، با شگردهايي نظير ايجاد سطوح چندگانۀ راويان، استفاده از راوي درون‌داستاني و نزديكي زماني و مكاني راوي با روايت، افزايش يافته است.