به دستش يكي تند سارنج بود(ابهام‌ زدايي از رزم‌ افزاري ناشناخته)

در منابع كهنِ سلاح‌ شناسي و نيز متون تاريخي و پهلواني، گاهي از رزم‌افزارهايي نام برده شده است كه امروزه براي پژوهشگران و محققان ادبِ حماسي و پهلواني، ناآشنا و غريب مي‌نمايد. يكي از اين رزم‌افزارها، « سارنج » نام دارد كه ظاهراً براي نخستين‌بار در منظومه‌ زرّين‌قبانامه كه از منظومه‌هاي بلندِ پهلوانيِ عهد صفوي است از آن ياد شده است و مصححِ فاضلِ آن، اظهار داشته‌اند كه اين واژه را در فرهنگ‌ها و متون نيافته‌‌اند و فعلاً منحصر به يگانه كاربردِ آن در زرّين‌قبانامه است. نگارنده‌ اين جستار، با پژوهش در متون پهلواني، تاريخي و قصه‌‌هاي بلندِ عاميانه‌ ماجراجويانه، علاوه بر يافتنِ نمونه‌هايي ديگر از سارنج ، و توصيفِ شكل و ساختارِ ظاهري اين رزم‌افزار و نحوه‌ به‌كارگيريِ آن توسط طبقه‌ و گروهي خاص از پهلوانان و جنگجويان، به اين نتيجه رسيده است كه واژه سارنج براي نخستين‌بار، در ريختي كهن‌تر و اصيل‌تر، در قرن ششم و هفتم استفاده مي‌شده است و پس از آن، در زنجيره‌اي دَرهم و پيچيده از تصاحيف و تغييرات، به سارنج مبدّل گرديده است.