واكاوي عوامل مؤثر بر رقابت‌پذيري منطقه‌اي با رويكرد آينده‌پژوهي (موردپژوهي: استان آذربايجان شرقي)

با رشد جهاني‌شدن و تغييرات سريع در فضاي جهاني، موضوع رقابت‌‌پذيري منطقه‌‌اي از اهميت فزاينده‌اي براي شتاب‌بخشيدن به توسعه منطقه‌اي برخوردار شده است؛ ازاين‌رو پژوهش حاضر سعي دارد به واكاوي عوامل مؤثر بر رقابت‌پذيري منطقه‌اي در استان آذربايجان شرقي با استفاده از رويكرد آينده‌پژوهشي بپردازد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، كاربردي و از نظر ماهيت، توصيفي-تحليلي است. براي گردآوري اطلاعات موردنياز از دو روش كتابخانه‌اي و ميداني بهره گرفته شده است. با استفاده از روش كتابخانه‌اي به بررسي مباني نظري، پيشينه موضوع و گردآوري عوامل اثرگذار بر رقابت‌پذيري استان آذربايجان شرقي پرداخته شده است. در روش ميداني نيز با بهره‌گيري از روش دلفي و پرسش‌نامه‌هاي مختلف به تكميل اطلاعات موردنياز اقدام شده است. در اين پژوهش، ابعاد و شاخص‌هاي به‌دست‌آمده از روش كتابخانه‌اي، در قالب پرسش‌نامه در دو مرحله (مرحله اول، 82 سؤال بسته و يك سؤال باز و در مرحله دوم، 84 سؤال بسته) براي به دست آوردن عوامل نهايي در اختيار اعضاي پنل دلفي قرار گرفت كه درنهايت 84 متغير در ابعاد مختلف براي بررسي وضعيت رقابت‌پذيري منطقه‌اي استان آذربايجان شرقي انتخاب شد. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها نيز از نرم‌افزار ميك‌مك استفاده شد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌‌دهد كه از ميان مجموع 84 عامل تأثيرگذار، 16 عامل نقش كليدي در رقابت‌پذيري منطقه‌اي استان آذربايجان شرقي دارند كه از اين ميان هشت متغير مربوط به بعد اقتصادي (كنترل كيفيت كالا و خدمات، سرمايه‌گذاري خارجي، سرمايه‌گذاري بخش خصوصي، نرخ ارز، سهولت راه‌اندازي كسب‌وكار، پتانسيل صادراتي، قوانين و سياست‌هاي مالي، نوآوري/پتانسيل نوآوري)، سه متغير مربوط به بعد نهادي-سياسي (سطح روابط با همسايگان داخلي و خارجي، ثبات سياسي كشور و منطقه، حمايت دولت از كسب‌وكارهاي دانش-بنيان و نوآور)، سه متغير مربوط به بعد اجتماعي-فرهنگي (روحيه كارآفريني، امنيت سرمايه‌گذاري، سرمايه انساني) و دو متغير مربوط به بعد زيرساختي (كيفيت نيروي كار، توسعه زيرساخت‌ها) است.