بررسي علل مهاجرت معكوس از نقاط شهري به روستايي در شهرستان كرمانشاه

پديده مهاجرت بي‌رويه از روستا به شهر يكي از بزرگ‌ترين مشكلات بيشتر كشورهاي جهان سوم از جمله ايران است. يكي از مهم‌ترين راهكارهاي رفع اين مشكلات، تشويق براي مهاجرت معكوس به نقاط روستايي است؛ به همين دليل، شناخت عوامل مؤثر بر مهاجرت معكوس موضوع پژوهش‌هاي مختلف بوده است. هدف اين پژوهش، شناسايي عوامل مؤثر بر مهاجرت معكوس از نقاط شهري شهرستان كرمانشاه به نقاط روستايي است. اين پژوهش از لحاظ هدف، كاربردي است. پژوهش حاضر از حيث روش جمع‌آوري داده‌ها، در مرحله طراحي مباني نظري، اسنادي و در مرحله جمع‌آوري داده‌ها، پيمايشي با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته است. تحليل داده‌ها نيز با كمك روش توصيفي-تحليلي انجام مي‌شود. جامعه آماري، خانوارهايي بودند كه طي پنج سال اخير به روستاهاي شهرستان كرمانشاه مهاجرت كردند. پرسشنامه‌ها بين 384 خانوار از جامعه آماري به‌صورت تصادفي توزيع شد كه 371 پرسشنامه تكميل شد. ارزش‌گذاري متغير وابسته با استفاده از طيف ليكرت چهارگزينه‌اي انجام شد. داده‌ها به روش تحليل عاملي اكتشافي تجزيه و تحليل شدند. براي ارزيابي ميزان توافق دروني پرسشنامه نيز از آلفاي كرونباخ استفاده شد. با توجه به آزمون‌هاي موجود، 9 عامل مطالعه‌شده كه توانستند 62 درصد از واريانس 38 گويه مربوط به عوامل مؤثر بر مهاجرت معكوس از نقاط شهري به روستايي را در شهرستان كرمانشاه تبيين كنند، به‌ترتيب عبارت‌اند از: مسكن، هزينه-درآمد خانوار، عامل فرهنگي-زيستي، ميزان دسترسي به خدمات آموزشي و بهداشتي، عامل كالبدي، فرصت‌‌هاي شغلي در محيط روستايي، عامل تعلق و بومي بودن، جاذبه‌‌هاي گردشگري و صنايع‌دستي و درنهايت كمترين عامل تأثيرگذار بر مهاجرت معكوس سياست‌‌هاي حمايتي دولت از روستاييان است. در بين متغيرها، فراهم بودن امكانات آموزشي براي فرزندان با بار عاملي 85 درصد و حمايت‌هاي دولت از بخش كشاورزي در تأمين بذر، كود، سم و... با بار عاملي 84 درصد، بيشترين تأثير در مهاجرت معكوس دارند.