شناسايي پيشران‌هاي مؤثر بر شكل‌گيري خانه‌هاي دوم در مناطق پيراشهري (ناحيۀ مطالعاتي مركزي استان مازندران)

در سال‌هاي اخير تمامي مناطق استان مازندران تحت‌تأثير موج ساخت خانه‌هاي دوم قرار گرفته، اما شدت شكل‌گيري خانه‌هاي دوم در تمام مناطق يكسان نبوده است و تابع متغيرهاي بسياري است. از سوي ديگر، شكل‌گيري خانه‌هاي دوم بدون مجوز قانوني و خارج از محدوده قانوني روستاها و نواحي پيراشهري از ديگر چالش‌هايي است كه سيستم مديريت شهري و منطقه‌اي در استان مازندران در سال‌هاي اخير به‌شدت با آن مواجه است؛ بنابراين هدف تحقيق حاضر آن است تا پيشران‌هاي مؤثر بر شكل‌گيري خانه‌هاي دوم را در مناطق پيراشهري ناحيه مطالعاتي مركزي استان مازندران بررسي كند. اين پژوهش بنا به هدف، كاربردي و بر اساس روش، توصيفي و زمينه‌يابي و روش گردآوري داده‌ها كتابخانه‌اي و ميداني بود. جامعه آماري تحقيق، 2886 نفر از مالكان خانه‌هاي دوم بودند كه با استفاده از فرمول كوكران و مقدار خطاي 0.05، حجم نمونه 339 برآورد شد و همچنين 20 نفر از كارشناسان سازمان‌هاي جهاد كشاورزي، محيط‌زيست، استانداري و دانشگاه كه به‌صورت گلوله‌برفي انتخاب شدند. براي تجزيه و تحليل داده‌ها از تكنيك دلفي و تحليل ميك‌مك استفاده شد. نتايج تحقيق نشان داد كه از بين 19 پيشران شناسايي‌شده در تكنيك دلفي، سوداگري مشاوران املاك، ناكارآمدي قوانين و مقررات مربوط به ساخت‌وساز در مناطق پيراشهري، تفكيك اراضي در اثر قانون ارث و انطباق محدوده پيشنهادي روستا با الگوي توسعه فضايي آتي، با كاربرد تحليل ميك‌مك به‌عنوان پيشران‌هاي كليدي محسوب مي‌شوند؛ زيرا هم كنترل‌شدني‌‌اند و هم بر پويايي و تغيير سيستم تأثيرگذار هستند. همچنين از مجموع روابط ارزيابي‌شدني در ماتريس اثر متقاطع، امتياز 79 رابطه عدد صفر (عوامل بر همديگر تأثير نداشته يا از همديگر تأثير نپذيرفته‌اند)، امتياز 58 رابطه عدد 1 (عوامل تأثير كمي بر هم داشته‌اند)، امتياز 99 رابطه عدد 2 (عوامل رابطه تأثيرگذار نسبتاً قوي داشته‌اند) و امتياز 61 رابطه  عدد 3 (روابط عامل‌هاي كليدي بسياري بوده و از تأثيرگذاري و تأثيرپذيري بسياري برخوردار است) بوده است.