تبيين نظريه‌هاي انتقادي شهري در واكاوي اثرات انباشت سرمايه بر ساختار فضايي شهرها (مطالعه موردي: كلانشهر تهران)

از دهه 70 ميلادي با چرخش سرمايه داري صنعتي - توليدي به سرمايه داري مالي تحت فرآيند جهاني‌سازي و همگام با رويكردهاي نئوليبراليستي، شهرهاي جهاني شاهد سرازير شدن سرمايه جهت انباشت و بازتوليد آن در فضاهاي خود مي‌باشند. اين حركت سرمايه از بخش توليد به فضا سبب شده است تا ساختار فضايي شهرها دچار تغييرات گسترده‌اي در ابعاد فضايي، كالبدي، اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي خود بشوند. پيامدهاي خصوصي سازي و تجاري سازي فضاهاي عمومي شهرها در جهت بازتوليد هرچه بيشتر سرمايه و رقابت‌هاي فضايي و قطبي شدن فضا را مي‌توان حاصل اعمال چنين نگرشي‌هايي به حساب آورد. در مقابل اين تفكر غالب، نظريه‌هاي انتقادي شهري بر اساس نقد بنيادين اين رويكردها و تبيين علل ريشه‌اي مشكلات و پيامدهاي حاصل از اين سياست‌ها بر فضاهاي شهري شكل گرفته است. اين پژوهش با نگرشي بنيادين و اتخاذ روشي توصيفي، تحليلي و با استفاده از مطالعات اسنادي و كتابخانه‌اي از طريق تحليل‌هاي كيفي از منظر نظريه‌هاي انتقادي شهري و نيز با به كارگيري تحليل‌هاي مكاني (GIS) نسبت به داده‌هاي به دست آمده از ناحيه مورد مطالعه كوشش كرده است تا از اين طريق به تبيين نظريه‌هاي انتقادي شهري نسبت به شكل‌گيري ساختار فضايي شهرهاي تحت انباشت سرمايه و اثرات آن بر كلانشهر تهران بپردازد. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه كلانشهر تهران هم از لحاظ برنامه‌هاي توسعه شهري و هم در سياست‌ورزي‌هاي مديريت شهري تا اندازه قابل تاملي تحت اثرات اين رويكردهاي سرمايه محور و مسلط بر ساختار فضايي شهرها قرار گرفته است كه به دنبال آن با مسائل فضايي غامضي همچون قطبي شدن ساختارهاي كالبدي و اجتماعي فضاهاي مناطق 22 گانه شهر، كالايي شدن مسكن، بورس بازي زمين و مستغلات در بازار آزاد، تغيير كاربري و تراكم فروشي گسترده، ناعدالتي فضايي و در آخر مديريت شهري سود محور همراه بوده است.