واكاوي الگوهاي هندسي پنهان در تزئينات گچ‌بري كاخ عالي‌قاپو در اصفهان

كاخ عالي‌قاپو، يكي از بناهاي شاخص عصر صفوي در اصفهان است كه از حيث معماري و تزئينات، اهميت بسيار داشته و علي‌رغم مطالعات انجام‌شده درباره اين بنا، هنوز از قابليت‌هاي ممتازي بالأخص در موضوع بررسي انواع تزئينات و آرايه‌هاي معماري برخوردار است. با نگاهي دقيق‌تر به نقوش موجود در تزئينات گچ‌بري (كُشته‌بري) اين كاخ درمي‌يابيم كه الگوهاي هندسي تكرارشونده‌اي در لابه‌لاي نقوش گياهي وجود دارند كه به دلايلي از قبيل؛ تراكم نقوش، ساييدگي و كم‌رنگ شدن گچ‌بري‌ها مغفول مانده‌اند. لذا هدف از اين تحقيق، واكاوي و ترسيم گره‌هاي موجود در تزئينات گچ‌بري كاخ عالي‌قاپو و يافتن ويژگي‌هاي نقوش به‌كاررفته در آنها است. پرسش اصلي پژوهش اين است كه شاخص‌ترين گره‌ها و الگوهاي هندسي پنهان به‌كاررفته در تزئينات گچ‌بري كاخ عالي‌قاپو كدام است؟ جمع‌آوري داده‌ها به صورت ميداني و كتابخانه‌اي انجام شده و روش تحقيق، توصيفي- تحليلي است. با تجزيه و تحليل نقوش مورد بررسي درمي‌يابيم كه كاربرد الگوهاي هندسي (گره‌ها) گاه به صورت واضح (مثلاً در گره‌چيني‌هاي سقف و پنجره‌ها) و گاه به صورت نامشهود در لابه‌لاي نقوش اسليمي و گل‌ و بوته‌هاي ختايي در گچ‌بري‌هاي كاخ عالي‌قاپو وجود دارد. اين الگوهاي هندسي و گره‌هاي پنهان شامل؛ شبكه لوزي و شبكه مربع قناس و گره‌هاي فرفره سر و ته، موج، هشت و چهار لنگه، سينه‌ باز، سرمه‌دان قناس، هشت و چهار لنگه طبل‌دار و شمسه و چهار سلي هستند كه به واسطه تبديل خطوط شكسته به منحني و پوشيده شدن سطح گره توسط اسليمي‌ها و ختايي‌ها، دچار تغييرات ظاهري شده و ويژگي‌هاي بصري آنها تغيير نموده‌‌اند.