تحليل سبك و معرفي نُسخ خطي مثنوي درّ مكنون از فقير دهلوي

زمينه و هدف: فقير دهلوي، شاعري شيعي مذهب قرن دوازده هجري قمري و متولد دارالخلافۀ شاه جهان آباد است كه مثنوي درّ مكنون از وي بجا مانده است. اين مثنوي عاشقانه، داستان عشق مليكه، دختر قيصر روم، را به امام حسن عسكري (ع) بيان ميكند. يك نسخۀ كامل متعلق به كتابخانۀ عمومي آيت‌الله گلپايگاني با كد 29.58 و تاريخ تحرير 1171 هجري قمري از اين اثر باقي مانده است كه در اين پژوهش ضمن معرفي نسخه، به تحليل سبك آن پرداخته شده است. روش مطالعه: اين جستار با رويكردي توصيفي ـ تحليلي صورت گرفته است. يافته ها: بررسي اين مثنوي نشان ميدهد شاعر از موسيقي ملايم، همراه با لحن عاطفي و تناسبهاي هجايي بحر هزج در كنار توازن واژه ها براي تقويت زبان غنايي شعر خويش بهره برده است. استفادۀ متناسب از انواع صور خيال، كه ركن اصلي آن را تشبيه شكل ميدهد، در حوزۀ سبك ادبي، پايۀ هنري اين مثنوي را برعهده دارد. زبان شعري او ساده و روان است و برخلاف ديگر شاعران سبك هندي، از مضمون‌پردازيهاي غامض و نازك‌خياليهاي عجيب‌وغريب در كلام او خبري نيست. نتيجه گيري: شاعر در روايت داستان، از عنصر عاطفه و احساس در جهت ارتقاي جنبۀ غنايي مثنوي استفاده كرده است. با اينكه شاعر از صناعات بلاغي براي زيباسازي و تقويت موسيقي بهره برده، معنا و مفهوم را فداي لفظ نكرده و از كاربرد واژه هاي مهجور، كهن و غامض پرهيز كرده و از سبكي سليس و روان بهره برده است. باوجوداين بسامد كلمات عربي، بويژه جمع مكسر، در شعر او بسيار زياد است. در اين اثر عشق زميني واسطه اي است براي رسيدن به عشق الهي.