تحليل سبك‌ شناسي ختم الغرايب خاقاني شرواني

زمينه و هدف: سبك شناسي يكي از مؤثرترين روشهاي شناخت متن است و سبك شناسي انتقادي، لايه ها يا سطوح مختلف اثر را شكافته و متن را بررسي ميكند. ختم الغرايب اولين سفرنامه منظوم خاقاني شرواني، زباني گيرا و تصويرهاي دلنشين دارد. سبك شناسي انتقادي ميتواند چهره گويايي از اين اثر را نشان دهد. در اين مقاله ختم الغرايب از رويكرد سبك شناسي انتقادي بررسي شده است. روش مطالعه: در اين مقاله ابتدا بافت بيروني و موقعيتي متن بررسي، سپس لايه ها يا سطوح دروني متن تحليل شده است. با تكيه به متن، سازه هاي زباني، كلمات و تِم كاربردي با روش تحليلي ـ توصيفي (Descriptive - Analytical)، مواد، مؤلفّه ها (Component)، مباني نظري (Theoretical) و سازه هاي زباني ختم الغرايب تجزيه و تحليل شده است. يافته ها: از نظر ساخت كلمات، تركيبات و عبارتهاي فعلي جديد، ختم الغرايب متن شاخصي است. لغتهاي متن، حسّي هستند و كلمات انتزاعي كمتري وجود دارد. در لايه كاربردشناسي و بلاغت، وجه شبه و جامع تشبيه و استعاره، عموماً حسّي هستند يا ميتوان بدون واسطه آنها را درك كرد. فعل ساده بر ديگر ساختهاي فعل برتري دارد. از ديدگاه وجهيت نيز، وجه اخباري شاخصتر است. نتيجه گيري: خاقاني شاعري است كه به اهميت واژه و كاركرد آن در شعر وقوف كامل داشته و با استفاده از كلمات موجود يا تركيباتي كه در موقعيتهاي مختلف ساخته، فرم و تركيبي نو و منحصربفرد به شعر داده است.