ارائه چارچوبي براي شناسايي پيشران‌هاي موثر روي آينده منابع درآمدي دانشگاه‌ها در ايران

هدف: دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي با توجه به كاهش بودجه‌هاي دولتي، فشارهاي اقتصادي، شدت رقابتو كاهش تقاضا براي تحصيلات تكميلي و بحران‌هاي مالي بين‌المللي، به سمت متنوع كردن منابع درآمدي خود حركت كرده‌اند. در اين راستا، هدف پژوهش حاضر شناسايي مهم‌ترين پيشران‌هاي موثر بر آينده منابع درآمدي دانشگاه‌ها است. روش: اين پژوهش از نظر جهت‌گيري داراي ماهيتي كاربردي بوده و روش‌ آن كمّي چندگانه است. جامعه نظري پژوهش، مديران طرح و برنامه دانشگاه‌هاي بزرگ كشور و اساتيد متخصص در حوزه تأمين مالي آموزش بودند. روش نمونه‌گيري به صورت قضاوتي، و با توجه به تخصص خبرگان در حوزه تأمين مالي آموزش عالي انجام شد. حجم نمونه در اين پژوهش برابر 10 نفر بود. پيشران‌هاي پژوهش از طريق مرور پيشينه و مصاحبه با خبرگان بدست آمد. در ادامه براي غربال و تحليل اثرگذاري پيشران‌ها به ترتيب از دو پرسشنامه خبره‌سنجي و اثرسنجي استفاده شد. اين پرسشنامه‌ها با دو تكنيك دلفي فازي و ديمتل فازي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. يافته‌ها: 25 پيشران از طريق مرور پيشينه و مصاحبه با خبرگان بدست آمد. از ميان پيشران‌هاي پژوهش، 10 پيشران داراي مقدار ديفازي بيشتر از 0/6 بودند و براي تحليل نهايي انتخاب شدند. ميزان اثرگذاري پيشران‌هاي باقيمانده با ديمتل فازي ارزيابي شد. با توجه به شاخص خالص اثر، پيشران‌هاي تحريم‌ها و محدوديت‌هاي خارجي، شرايط اقتصادي جامعه، ماهيت ارتباط دانشگاه‌ها با صنايع و كسب‌و‌كارها در جامعه و سياست‌هاي وزارت علوم در مورد جذب دانشجو به‌ترتيب بيشترين اثرگذاري را داشتند. نتيجه‌گيري: پيشنهادهاي كاربردي پژوهش با توجه به اثرگذارترين پيشران‌ها ارائه گرديد. در اين زمينه پيشنهادهايي مثل تاب‌آور كردن دانشگاه‌ها، توجه دانشگاه‌ها به توليد ثروت در جامعه، هدايت پايان‌نامه‌هاي تحصيلات تكميلي و پژوهش‌ها به سمت مسئله‌محوري و جذب دانشجو براساس نيازهاي صنعت و بازار، برنامه آمايش سرزمين و الزامات بومي ارائه شد.