زمين‌شناسي و سنگ‌شناسي آتشفشاني و توده نفوذي پلاژيوگرانيتي در ناحيه زاغ‌دره، كمپلكس افيوليتي اسفندقه- فارياب، جنوب‌‌خاور ايران

ناحيه زاغ‌دره در مجموعه افيوليتي صوغان - آبدشت از كمپلكس آميزه رنگين اسفندقه- فارياب در جنوب‌خاوري زون سنندج- سيرجان، با رخنمون‌هاي گسترده از گدازه‌هاي مافيك-متوسط و يك توده نفوذي فلسيك معرفي مي‌شود. سنگ‌هاي آتشفشاني، كالك‌آلكالن تا تولئيتي و متالومين هستند و در نمودار بهنجارشده نسبت به كندريت، تهي‌شدگي نسبي در عناصر خاكي كمياب سبك و الگوي كمابيش تخت براي عناصر خاكي كمياب سنگين به نمايش مي گذارند؛ نسبت La/Yb)N) براي بيشتر نمونه‌ها كمتر از يك است. سنگ‌هاي آتشفشاني زاغ‌دره، از نظر شيميايي قابل مقايسه با مجموعه‌هاي آتشفشاني زون فرافرورانش هستند. توده نفوذي زاغ‌دره، بافت چيره پورفيري دارد كه با درشت‌بلور‌‌هاي پلاژيوكلاز و كوارتز، و كمتر از آن هورنبلند، در خميره‌اي كوارتز- فلدسپاتي خودنمايي مي‌كند. نمونه‌هاي معرف از اين توده، در نمودار نورماتيو An-Ab-Or در محدوده توناليت-ترونجميت قرار مي‌گيرند. توده نفوذي زاغ‌دره، كالك‌آلكالن تا تولئيتي و پرآلومين است و با غني‌شدگي نسبي از Na2O و CaO و تهي‌شدگي از K2O و Rb و ديگر عناصر ليتوفيل با شعاع يوني بزرگ، و همچنين نسبت پايين K2O/Na2O و نسبت بسيار پايين Rb/Sr و تهي‌شدگي از عناصر خاكي كمياب سبك LREE مشخص مي‌شود كه از ويژگي‌هاي معمول پلاژيوگرانيت‌هاي اقيانوسي است. نتايج حاصل و مقايسه آن با ديگر مجموعه‌هاي افيوليتي نشان مي‌دهد كه رخداد توده‌هاي پلاژيوگرانيتي با ويژگي‌هاي كاني‌شناسي و ژئوشيميايي كمابيش مشابه، پديده‌اي تكرارشونده در مجموعه‌هاي افيوليتي زون‌هاي فرافرورانش و همبسته با فرايندهاي موثر در زايش و تحول اين مجموعه‌ها است.