بازخواني ديه منافع ناشي از شكستن سر در قانون مجازات اسلامي (پيشنهاد حذف ماده 678 و اصلاح ماده 692 قانون مجازات اسلامي)

زمينه و هدف: برخي از جنايات كه بر سر و جمجمه مجني‌عليه وارد مي‌آيد، مي‌تواند مغز وي را دچار آسيب كرده و منافع تحت فرمان مغز را با اختلال يا زوال كامل مواجه نمايد. سر مجني‌عليه در فرض مذكور با تعدد جنايت همراه است؛ جنايت اول آن است كه خود سر يا جمجمه مورد آسيب قرار گرفته و جنايت دوم آن كه بر منفعتي اعم از بينايي، شنوايي، عقل، بويايي و ... در اثر جنايت اول، حادث شود. هرچند قانونگذار جزايي براي زوال منافع مذكور به تقنين مواد قانوني اقدام كرده، اما بعضي از مواد قانوني مورد نظر در تعارض با يكديگر هستند.مواد و روش‌ها: مطالب موجود در مقاله با روش توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي از طريق فيش‌برداري جمع‌‌آوري شده است.نتيجه‌گيري: قانونگذار جزايي با وضع ماده 546 ق.م.ا به طور كلي مقرر كرده كه اگر جنايت دوم در اثر جنايت اول بوده و با ضربه واحد صورت گرفته باشد، آنگاه علي‌رغم تعدد جنايات به تداخل ديات حكم مي‌شود. لكن با مداقه در مواد قانوني 678 و 692 قانون مجازات اسلامي مي‌توان دريافت كه قانونگذار با ورود به زوال منافع عقل و بينايي در اثر شكستگي سر، بدون آنكه توجهي به رابطه جنايت دوم با جنايت اول داشته يا تقسيمي براي ضربه واحد و متعدد قائل باشد مطلقاً به تعدد ديات حكم كرده است. حكم مطلق تعدد ديات در دو ماده 678 و 692 موجب تحقق تعارض ميان دو ماده مذكور با قاعده كلي ماده 546 ق.م.ا شده است؛ تا آنجا كه كارشناسان قضايي را با ابهام مواجه كرده و منتهي به نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه مي‌شود. پژوهش حاضر براساس روش توصيفي تحليلي درصدد است با ارزيابي فقهي قاعده متخذ از ماده 546 ق.م.ا كفايت ماده مذكور براي موضوعات مربوطه را اثبات نموده و حذف ماده 678 و اصلاح بخش دوم ماده 692 را پيشنهاد دهد.