غربال‌گري جدايه‌هاي Trichoderma با بهينه سازي شرايط محيط كشت براي توليد سيدروفور و سنجش آنزيم سلولاز

هدف: توليد سيدروفور و آنزيم‌هاي سلولازي توسط گونه‌هاي تريكودرما از جمله شاخص‌هاي موثر در رشد گياه، كنترل و مديريت موفق بيمارگرها و يا كاربرد در صنعت است. بنابراين غربالگري اوليه جدايه‌هاي برتر بر اساس شاخص‌هاي تعريف شده اهميت زيادي دارد. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش شرايط بهينه توليد كيفي و كمي سيدروفور و سلولاز به روش محيط كشت براي غربالگري اوليه 27 جدايه تريكودرما بررسي شد. براي سنجش آنزيم سلولاز شامل اندوگلوكاناز، اگزوگلوكاناز و بتاگلوكوزيداز از رنگ‌هاي واكنشي فنل قرمز، كنگو قرمز (در غلظتهاي 0/5، 0/05 و 0/015 درصد) در pH ‌هاي 4، 5، 7 و 9 و منابع كربني آويسل، كربوكسي متيل سلولز و سلوبيوز استفاده شد. سنجش كمي سلولاز به روش دي‌نيتروساليسيليك‌اسيد بررسي شد. غربال‌گري جدايه‌ها براي توليد سيدروفور نيز به روش كروم آزرول سولفانات آگار و بصورت كشت ميسليوم و عصاره خام فيلتر شده جدايه‌هاي Trichoderma در روش چاهك مطالعه گرديد.نتايج: نتايج اين تحقيق نشان داد كه از بين رنگ‌هاي واكنشي فنل قرمز با 0/015 درصد در شرايط pH 5 بهترين معرف براي رديابي سلولاز مي‌باشد، زيرا مانعي بر رشد ميسليومي وجود ندارد و قطر ناحيه ارغواني مشخص است. در سنجش كمي سلولاز، بيش‌ترين فعاليت ويژه آنزيمي مربوط به Trichoderma harzianum CT 763 با 3 U/mg بود. جدايه‌هاي CT 865، CT 482 و CT 473 از Trichoderma atrovirideبه عنوان جدايه فعال در زمينه‌ي توليد سيدروفور شناخته شدند كه توان توليد دو نوع سيدروفور هيدروكسيمات و كتكول را داشتند. نتايج بررسي توليد سيدروفور در كشت مايع به روش چاهك نشان داد كه T. afroharzianum CT 891 با ايجاد هاله‌ي 2/1 سانتي متر بيش‌ترين ميزان توليد سيدروفور را دارد در حالي كه T. harzianum CT 566 بدون ايجاد هاله كمترين ميزان توليد سيدروفور را به خود اختصاص داد. نتيجه‌گيري: با توجه به كارايي كاربرد سيدروفور و سلولاز در كشاورزي پايدار و اهميت نقش گونه‌هاي Trichoderma در توليد اين متابوليت‌ها، استفاده از روش چاهك براي رديابي سريع سيدروفور و روش دي نيتروساليسليك اسيد براي رديابي سلولاز پيشنهاد مي‌شود. در اين مطالعه گونه‌هاي‌ T. atroviride و T. harzianum به ترتيب بيشترين توليد را در سيدروفور و سلولاز را داشتند