تحليل نظام‌هاي گفتماني نشانه‌معناشناسي در نمايشنامه دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري اثر بهرام بيضايي

اين پژوهش با رويكرد نشانه معناشناسي گفتماني و مبتني بر روش تحقيق پيكره اي انجام شده است.پرسمان اصلي تحقيق چگونگي رقابت انواع نظام‌هاي گفتماني در نمايش نامه دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري اثر بهرام بيضايي و همچنين چگونگي فرآيند توليد معنا در اين رقابت گفتماني است. در پژوهش حاضر، افزون بر تحليل نظام‌هاي گفتماني و واكاوي هر يك از آنها در نمايشنامه، به تحليل رقابت ميان نظام‌هاي گفتماني در فرآيند توليد معنا پرداخته شده است. مشاهده مي‌شود كه «رخدادي مبتني بر تصادف»، در وضعيت روزمره سوژه، گسست ايجاد مي‌كند و «نظام گفتماني شوشي» كه به دليل رشك و غبطه در وضعيت او نفوذ كرده است، تا آنجا پيش مي‌رود كه شوش جاي خود را به كنش مي‌دهد و آغاز نمايشنامه را با مسلط‌شدن «نظام گفتماني كنشي»، رقم مي‌زند. درواقع كنش از فرآيند حسي-ادراكي، پيشي مي‌گيرد و نمايشنامه از مركزيت يك نظام گفتماني خارج مي‌شود. اتصال اسراري با ابژه ارزشي و انفصال شيرزاد كه صاحب آن است، وضعيت‌هاي گفتماني «كنش» و «شوش» را در رقابت با يكديگر پيش مي‌برد. در طول نمايشنامه، در گفتمان تنشي كه ميان شخصيت‌ها شكل مي‌گيرد، گاهي نظام كنشي بر سوژه حاكم مي‌شود، گاهي نظام شوشي و از صحنه پنجم، فرآيند بوشي نيز آغاز مي‌شود و شوش را دچار اضمحلال مي‌كند. مسئله هويت سوژه‌ها نيز با معناهاي ديگري روبرو مي‌شود و در نتيجه آنها با عبور از مراحل مختلف گفتماني، به نفي دازاين قبلي در صحنه هفتم دست مي‌يابند.