آزمون اثرات تكانه‌هاي داخلي و خارجي بر تراز تجاري كشور ايران

مقاله حاضر تاثير تكانه‌هاي داخلي و خارجي بر تراز تجاري كشور را با استفاده از مدل خودرگرسيون برداري ساختاري SVAR براي سال‌هاي 1990-2020 توضيح مي دهد. بر اساس نتايج برآورد مدل يك تكانه وارده از ناحيه قيمت نفت و جهش نرخ ارز به‌ترتيب به‌اندازه 13 درصد و 8 درصد باعث بدتر شدن وضعيت تراز تجاري در كشور مي‌شود. همچنين يك تكانه وارده از ناحيه سال‌هاي تحريم در صادرات نفتي كشور، حجم نقدينگي و نرخ تورم، به ترتيب باعث بدتر شدن 1، 4 و 32 درصدي تراز تجاري مي‌شود. بر اساس نتايج توابع عكس‌العمل آني؛ تكانه وارده از جانب افزايش قيمت نفت و جهش مثبت ارزي در دو دوره اول منجر به كاهش تراز تجاري و سپس در بلندمدت سبب افزايش و بهبود تراز تجاري شده است. همچنين براساس نتايج تجزيه واريانس در دوره سوم؛ 47.54 درصد مربوط به تكانه‌هاي قيمت نفتي، 28.95 درصد مربوط به تكانه جهش ارزي، 7.07 درصد مربوط به تكانه سال‌هاي تحريم در صادرات نفتي كشور، 0.87 درصد مربوط به تكانه نرخ سود حقيقي، 6.38 درصد مربوط به تكانه نقدينگي و 8.98 مربوط به تكانه تورم بوده است كه بيشترين تكانه از ناحيه قيمت نفت و جهش ارزي بر تراز تجاري وارد شده است. با توجه به پيامد‌هاي گسترده تغييرات نرخ ارز بر عملكرد اقتصاد ايران، مديريت نرخ ارز بسيار حائز اهميت است. اين امر در شرايط كنوني اقتصاد كشور به‌ويژه با افزايش تحريم‌هاي اقتصادي، جهش نرخ غيررسمي ارز در بازار آزاد اهميت بيشتري يافته است. بنابراين پيشنهاد مي‌شود سياست‌گذاران اقتصادي و مسئولان بانك مركزي ضمن اتخاذ نظام نرخ ارز شناور مديريت تك نرخي به‌جاي سياست دستوري نرخ ارز ثابت، اثرات شوك‌ها بر نرخ ارز را در نظر بگيرند