كوويد-۱۹، امنيت بهداشتي و ديپلماسي جهاني بهداشت

شيوع ويروس كوويد-19 و انتشار سريع آن در عرصه جهاني، همه معادلات سياسي، اقتصادي و امنيتي جهان را در مدت زمان كوتاهي به هم ريخت. سرعت همه‌گيري و كشندگي اين ويروس جهاني به حدي بوده ‌است كه حتي كشوهاي توسعه‌يافته‌ نيز نتوانستند خود را از گزند آسيب‌هاي انساني، اقتصادي و سياسي دور نگه دارند. امروزه بعد از دو سال از زمان شيوع اين ويروس، هنوز چگونگي كنترل و مواجه با آن در صدر اولويت‌هاي تصميم‌گيري كشورهاي دنيا قرار ‌دارد. شيوع سريع اين ويروس كه با افزايش تعداد مرگ‌و‌ميرها همراه بود، دولت‌ها را وادار به اتخاذ اقدامات فوري و اضطراري جهت كنترل آن كرد و مجدداً مقوله امنيت انساني، به‌طور جدي در كانون توجه سياستمداران و تحليلگران سياسي قرار ‌گرفت. امنيت بهداشت زيربناي مفهوم امنيت ‌انساني به‌طور خاص و امنيت ‌مشترك به‌طور عام است، چرا كه ثبات و امنيت بين‌المللي بدون تضمين امنيت بهداشت و سلامت قابل تصور نيست. بدون شك شيوع ويروس كرونا با برجسته كردن مفهوم امنيت ‌انساني، نقش غيرقابل انكاري در تعديل نگاه سنتي دولت - محور و سخت‌افزاري به مفهوم امنيت داشته است. اين ويروس، خوانش جديد از مفهوم امنيت ‌مشترك را در مطالعات امنيتي اجتناب‌ناپذير كرد و همكاري و هم‌انديشي بين‌المللي را براي كنترل اين ويروس در چارچوب ديپلماسي جهاني بهداشت گسترش داد. اين مقاله با استفاده از روش توصيفي - تحليلي و در چارچوب مفهوم امنيت انساني در پي پاسخ به اين سؤال اصلي است كه شيوع ويروس كوويد-19 چگونه بر گسترش ديپلماسي جهاني بهداشت تأثيرگذار بوده ‌است؟ فرضيه مقاله اين است «ويروس كرونا نگاه خوديارانه به مفهوم امنيت را به چالش كشيده و لزوم حركت به سوي امنيت مشترك بر پايه همكاري‌هاي بين‌المللي را اجتناب‌ناپذير كرده است. بر اين اساس توسعه ديپلماسي جهاني بهداشت يك ضرورت استراتژيك براي كنترل همه‌گيري‌هاي جهاني است». جمع‌آوري داده‌ها براي تحقيق حاضر به صورت كتابخانه‌اي، مجلات تخصصي و سايت‌هاي معتبر اينترنتي بوده است.