مقايسه اثربخشي درمان شناختي- رفتاري و درمان ذهن‌آگاهي بر ترس از ارزيابي منفي در افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعي

مقدمه: اختلال اضطراب اجتماعي بر محور ترس از ارزيابي منفي قرار دارد. اين سازه روانشناسي، باعث عملكرد ضعيف فرد مي‌شود. هدف: هدف پژوهش حاضر، مقايسه تأثير درمان شناختي- رفتاري و درمان ذهن‌آگاهي، بر ترس از ارزيابي منفي در افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعي بود. روش: روش پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون- پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماري شامل مراجعه‌كنندگان به كلينيك هاي روانشناختي شهر شيراز در سال ۱۳۹۸ با علائم اضطراب اجتماعي بود. شيوه نمونه‌گيري در اين پژوهش در دسترس و ۴۵ نفر پس از ارزيابي‌هاي اوليه به صورت تصادفي به دو گروه آزمايش و يك گروه كنترل تقسيم شدند. جهت اجراي مداخلات از پروتكل شناختي- رفتاري هافمن و اوتو (۲۰۰۸) ۱۲ جلسه دو ساعته و پروتكل پذيرش و ذهن‌آگاهي فلمينگ و كوكوفسكي (۲۰۰۷) ۱۲ جلسه دو ساعته، همچنين شركت‌كنندگان پرسشنامه‌هاي اضطراب اجتماعي كانور و همكاران (۲۰۰۰) و ترس از ارزيابي منفي ليري (۱۹۸۳) را قبل و بعد از مداخله تكميل نمودند. تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌ افزار SPSS نسخه ۲۴ و تحليل كوواريانس چندمتغيره انجام شد. يافته‌ها: نتايج تحليل كوواريانس نشان داد كه بين نمرات گروه گواه و گروه‌هاي آزمايش تفاوت معناداري وجود دارد (۰/۰۰۱ P). در مقايسه با گروه گواه، در گروه‌هاي آزمايش ترس از ارزيابي منفي كاهش يافت. با وجود اينكه بين دو رويكرد درماني تفاوت معناداري وجود نداشت (۰/۰۵ P)؛ اما تأثير درمان ذهن‌آگاهي نسبت به درمان شناختي- رفتاري اندكي بيشتر بود. نتيجه‌گيري: مقايسه دو رويكرد ذهن‌آگاهي و شناختي- رفتاري حاكي از عدم تفاوت معنادار در كاهش ترس از ارزيابي منفي در مبتلايان به اضطراب اجتماعي بود؛ لذا پيشنهاد مي‌گردد از اين دو روش تلفيقي جهت بهبود ترس از ارزيابي منفي استفاده شود.