مقاله علمي – پژوهشي:‌ تغييرات رشد، زنده‌ماني و برخي شاخص‌هاي فيزيولوژيك آرتمياي درياچه اروميه (Artemia urmiana) در مواجهه با سميت مزمن حشره‌كش سايپرمترين

با توجه به مصرف حشره‌كش سايپرمترين در كشاورزي استان آذربايجان‌غربي و احتمال ورود آن به درياچه اروميه، مطالعه حاضر با هدف ارزيابي اثر سم سايپرمترين بر رشد، زنده‌ماني و برخي شاخص‌هاي فيزيولوژيك Artemia urmiana انجام گرفت. بدين منظور، ابتدا غلظت كشندگي متوسط (LC50) سايپرمترين براي ساعت‌هاي 24، 48 و 96 در مراحل ناپلي، متاناپلي و بالغين با استفاده از آزمون پروبيت به‌دست آمد. ميانگين غلظت‌هاي LC50 96 ساعته به‌ منظور بررسي اثر سميت مزمن استفاده شد. در ادامه ناپلي‌ها در قالب 4 تيمار شامل گروه شاهد، 25 درصد LC50، 50 درصد LC50 و 100 درصد LC50 به مدت 15 روز پرورش داده شدند. در پايان آزمايش شاخص‌هاي رشد، زنده‌ماني، فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني و گوارشي كل بدن سنجيده شدند. نتايج نشان داد غلظت‌هاي مختلف سايپرمترين باعث كاهش رشد و زنده‌ماني در آرتمياي درياچه اروميه شد (0.05 p) و ميزان اين كاهش به سن آرتميا و مدت زمان مواجهه بستگي داشت. بيشترين كاهش رشد و زنده‌ماني مراحل مختلف زندگي A. urmiana در گروه 100 درصد LC50 مشاهده شد (0.05 p). نتايج فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني نشان داد كه سايپرمترين منجر به كاهش سطوح سوپراكسيد ديسموتاز، كاتالاز و مالون دي‌آلدئيد شد (0.05 p) اما تغييري در فعاليت گلوتاتيون پراكسيداز مشاهده نشد (0.05 p). همچنين فعاليت آنزيم‌هاي گوارشي ليپاز و آلفا-آميلاز تحت تاثير سايپرمترين كاهش يافتند (0.05 p) اما در فعاليت آلكالين پروتئاز اختلاف معني‌داري مشاهده نشد (0.05 p). به طور كلي، مي‌توان بيان كرد كه حشره‌كش سايپرمترين منجر به كاهش رشد، زنده‌ماني و كاهش فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني و گوارشي در A. urmiana شد.