ارزيابي و پايش غلظت تركيبات BTEX و PAHs و پارامترهاي موثر بر آن در جايگاه‌هاي توزيع سوخت بنزين: مطالعه موردي در جايگاه‌هاي تك منظوره شهر كرج

زمينه و هدف: يكي از منابع انتشار تركيبات BTEX و PAHs جايگاه هاي توزيع سوخت، در شهرها مي باشد. مطالعه حاضر با هدف ارزيابي و پايش مقادير تركيبات BTEX و PAHs و پارامترهاي موثر بر آن در جايگاه هاي توزيع سوخت بنزين شهر كرج انجام پذيرفت. مواد و روش ها: نمونه برداري جهت تعيين غلظت تركيبات BTEX و PAHs و پارامترهاي موثر بر آن در زمستان 1400 از 5 جايگاه توزيع سوخت در بازه زماني صبح، ظهر، عصر و شب و در فواصل صفر، 50 و 100 متري صورت گرفت. براي سنجش غلظت تركيبات BTEX از روش استاندارد ارائه شده 1501 توسط انستيتو ملي ايمني و بهداشت شغلي و جهت سنجش PAHs از روش استاندارد TO-17 EPA استفاده شد. دما و رطوبت در نقاط نمونه برداري توسط Dwyer  اندازه گيري گرديد. يافته ها: بيشترين مقادير BTEX مربوط به جايگاه سوخت مركز شهر بود. مقادير غلظت بنزن، تولوئن، اتيل بنزن و زايلن در فاصله صفر از منبع انتشار در بازه زماني صبح به ترتيب 133، 311، 207 و 266 ميكروگرم بر متر مكعب به دست آمد. حداقل غلظت نيز در بازه زماني شب تعيين گرديد. غلظت بنزن در كليه جايگاه هاي مورد بررسي بالاتر از حدود مجاز زيست محيطي مي‌باشد. بين غلظت BTEX و پارامترهاي محل قرار گيري جايگاه، بازه زماني در طول شبانه روز، فاصله از جايگاه و پارامترهاي سايكرومتريك نظير دما، رطوبت ارتباط معني داري تعيين گرديد. نتيجه گيري: مقادير غلظت بنزن در كليه جايگاه هاي مورد بررسي بالاتر از حدود مجاز زيست محيطي كشوري مي باشد. همچنين غلظت تركيبات مورد مطالعه تحت تاثير پارامترهاي سايكرومتريك بوده و متغيرهاي تراكم جمعيت، محل قرار گيري جايگاه، فاصله از محل انتشار و بازه زماني در شبانه روز از جمله پارامترهاي موثر در ميزان مواجهه مي باشد. بنابراين مي توان با كنترل متغيرهاي فوق و برنامه ريزي مناسب، گامي موثر در راستاي برنامه ريزي اقدامات كنترلي و كاهش انتشار آلاينده مذكور برداشت.