نقد روايات ضحضاح در كفر حضرت ابوطالب(ع)

Criticism of Ḍaḥḍāḥ narrations on the disbelief of Hazrat Abū Ṭālib (as)

ايمان حضرت ابوطالب(ع) از مسائل اختلافي ميان مسلمانان است. شيعه بر ايمان ايشان اجماع دارد. در منابع اهل‌ سنت رواياتي دال بركفر ايشان نقل شده‌ است. اين روايات به «ضَحْضَاح» معروف هستند. پرسش اصلي اين پژوهش اعتبارسنجي روايات ضحضاح است. در پژوهش حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي بر پايه مطالعات كتابخانه‌اي از سه منظر منبع‌شناختي، سند و محتوا به اعتبارسنجي آن روايات پرداخته شده‌است. كهن‌ترين منبع‌ نقل اين روايت، صحيح بخاري است و 11 منبع ديگر بر اساس اعتماد به بخاري، روايت مذكور را نقل كرده‌اند. روايات ضحضاح از 30 طريق روايت شده‌ است كه در همه اين طريق‌ها، راويان ضعيف، كم‌حافظه و مجهول ديده مي‌شوند؛ از اين‌رو اين روايت از منظر سندي فاقد اعتبار است. از نظر محتوايي نيز در اين روايات تعارض‌هايي وجود دارد؛ مخالفت متن روايت با استنتاج‌هاي قرآني، روايات معصومان:، شواهد تاريخي و آثار ادبي حضرت ابوطالب(ع) اين تناقض‌ها را هويدا و ساختگي بودن اين روايات را آشكار مي‌كند.

The faith of Abū Ṭālib (as) is one of the controversial issues among Muslims. There is a consensus on his faith among the Shiites. However, in Sunni resources, there are narrations indicating his disbelief. These narrations are known as "Ḍaḥḍāḥ". In the present study, the main question is the authenticity of Ḍaḥḍāḥ narrations. To investigate this, library studies were applied through the descriptive-analytical method based on the source-study analysis, chain of narrators, and content of the narrations. The oldest source of these narrations is Ṣaḥīḥ Bukhāri; the other 11 sources have re-narrated it based on their trust in Bukhāri. Ḍaḥḍāḥ narrations have been narrated through 30 chains of narrators. In all these chains, some narrators are recognized as weak, unknown, or with poor memory. Therefore, Ḍaḥḍāḥ narrations are regarded as unauthentic in terms of the chain of narrators. Regarding the content, there are conflicts in these narrations. The opposition of the text of Ḍaḥḍāḥ narrations with Quran, hadīths narrated by the Imams, the historical evidence, and the literary works of Hazrat Abū Ṭālib (as) reveals these contradictions and also indicates the fabrication of these narrations.