بررسي رفتارهاي بزه‌ديده‌ساز قربانيان كلاهبرداري اينترنتي در پرتو روانشناسي جنايي

زمينه و هدف: جرم كلاهبرداري اينترنتي، به‌طور ماهوي داراي عنصر فريب است، به همين دليل بزه‌ديدگان در تكوين عمل مجرمانه، نقش عمده‌اي دارند و با انجام رفتارهاي مخاطره‌آميز، وقوع جرم را تسهيل مي‌كنند. در همين راستا، پژوهش كنوني درصدد است تا رفتارهاي بزه‌ديده‌ساز قربانيان كلاهبرداري اينترنتي را شناسايي و رتبه‌بندي كند، سپس براساس ديدگاه‌هاي روانشناسي جنايي، تحليل و بررسي نمايد. روش تحقيق: تحقيق كنوني از نظر هدف، كاربردي و از منظر ماهيت، توصيفي- تحليلي است. با مطالعات كتابخانه‌اي، گويه‌هاي مربوط به رفتارهاي بزه‌ديده‌ساز قربانيان كلاهبرداري اينترنتي شناسايي شد. سپس اطلاعات بخش كاربردي به روش ميداني و با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخته با ضريب آلفاي كرونباخ 0.91 مشتمل بر 20 پرسش گردآوري شد. روش نمونه‌گيري، نمونه‌هاي كارشناسي و تخصصي است. حجم جامعه نمونه نيز تمام‌شمار و از تمام كارشناسان پليس فتاي غرب استان تهران كه دردسترس بودند (۳۸ نفر)، نظرخواهي شد. داده‌هاي حاصل پس از جمع‌آوري با استفاده از نرم‌افزار تحليل آماري اس‌پي‌اس‌اس 26 در سطح معناداري 0.05 به روش توصيفي- استنباطي، تحليل شد. براي مقايسه ميانگين متغيرهاي تحقيق با مقدار متوسط از آزمون تي تك‌‌نمونه‌اي و براي رتبه‌‌بندي متغيرها از آزمون رتبه‌‌بندي فريدمن بهره گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان مي‌دهد كه رفتارهاي مرتبط طمع‌ورزي، برون‌گرايي، بازبودن نسبت به تجربه، وظيفه‌شناسي پايين و خودكنترلي پايين در بزه‌ديدگي از طريق كلاهبرداران اينترنتي نقش مؤثري دارند. نتايج: تأثير خصوصيات شخصيتي در نحوه تفكر و رفتار انسان انكارناپذير است؛ بنابراين بر احتمال درگير شدن يك فرد در فعاليت‌هاي مخرب يا رفتارهاي پُرخطر تأثير مي‌گذارد. ازاين‌رو با شناسايي صفات نامطلوب بزه‌ديده‌ساز مي‌توان تدابير پيشگيرانه متناسبي را اتخاذ كرد.